Οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η αναταραχή στις διεθνείς αγορές ενέργειας αρχίζουν να αποτυπώνονται με σαφήνεια στην πορεία της ελληνικής οικονομίας, με την Alpha Bank να καταγράφει εντεινόμενες πληθωριστικές πιέσεις και να αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο της ενεργειακής συνιστώσας στη διαμόρφωση των τιμών.
Σύμφωνα με το νέο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων της τράπεζας, η άνοδος του ενεργειακού κόστους συμπίπτει με την έναρξη της τουριστικής περιόδου και την αυξημένη εξωτερική ζήτηση, δημιουργώντας ένα σύνθετο περιβάλλον που ενδέχεται να επηρεάσει ευρύτερα την οικονομική δραστηριότητα.
Η Alpha Bank σημειώνει ότι δυόμισι μήνες μετά την έναρξη των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, οι επιπτώσεις έχουν αρχίσει να εμφανίζονται στα βασικά μακροοικονομικά μεγέθη της ελληνικής οικονομίας. Η εμπλοκή κρατών με ιδιαίτερη βαρύτητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας, όπως το Ιράν, αλλά και οι δυσκολίες στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, έχουν προκαλέσει σημαντική αύξηση στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η εξέλιξη αυτή έχει ως άμεση συνέπεια την αύξηση του κόστους παραγωγής και μεταφοράς για τις επιχειρήσεις, με αποτέλεσμα να ενισχύονται οι πληθωριστικές πιέσεις μέσω του ενεργειακού κόστους.
Παράλληλα, η τράπεζα επισημαίνει ότι οι αυξημένες τιμές ενέργειας τείνουν να μετακυλίονται με χρονική υστέρηση στο σύνολο αγαθών και υπηρεσιών. Για τον λόγο αυτό, θεωρεί κρίσιμη τη γρήγορη αποκλιμάκωση των ενεργειακών τιμών, καθώς η παρούσα συγκυρία συμπίπτει με την έναρξη της τουριστικής περιόδου, περίοδο κατά την οποία η αυξημένη ζήτηση ενδέχεται να ενισχύσει επιπλέον τις δευτερογενείς πληθωριστικές πιέσεις, κυρίως στις υπηρεσίες.
Τα στοιχεία δείχνουν αισθητή επιτάχυνση του πληθωρισμού στην Ελλάδα μέσα στους τελευταίους μήνες. Ο Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή διαμορφώθηκε σε 3,4% τον Μάρτιο και 4,6% τον Απρίλιο σε ετήσια βάση, έναντι 2,9% και 3,1% τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο αντίστοιχα. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται κυρίως στην άνοδο των τιμών της ενέργειας. Ενώ το 2025 και κατά τους πρώτους μήνες του 2026 η ενεργειακή συνιστώσα είχε αρνητική συμβολή στον πληθωρισμό, η εικόνα αντιστράφηκε το δίμηνο Μαρτίου–Απριλίου. Οι τιμές των ενεργειακών αγαθών αυξήθηκαν κατά 7,7% τον Μάρτιο και 21,9% τον Απρίλιο, συμβάλλοντας σημαντικά στην άνοδο του δείκτη τιμών.
Η εικόνα δεν περιορίζεται μόνο στην Ελλάδα. Σύμφωνα με την Alpha Bank, σε όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης καταγράφηκε επιτάχυνση του πληθωρισμού κατά το δίμηνο Μαρτίου–Απριλίου, με την ενεργειακή συνιστώσα να παρουσιάζει διψήφιο ρυθμό ανόδου στην πλειονότητα των χωρών. Αυτό αντανακλά τον εισαγόμενο χαρακτήρα των πληθωριστικών πιέσεων αλλά και τη μεγάλη εξάρτηση των ευρωπαϊκών οικονομιών από τις διεθνείς διακυμάνσεις στις τιμές ενέργειας.
Η ανάλυση των επιμέρους κατηγοριών αγαθών και υπηρεσιών δείχνει ότι οι μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφηκαν σε τομείς που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με την ενέργεια. Η κατηγορία της στέγασης εμφάνισε τη μεγαλύτερη ετήσια άνοδο, καταγράφοντας αύξηση 6,3% τον Μάρτιο και 13,4% τον Απρίλιο. Η σημαντική αυτή άνοδος αποδίδεται κυρίως στην αύξηση των ενεργειακών δαπανών. Η υποκατηγορία ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου και άλλων καυσίμων αυξήθηκε κατά 23,3% τον Απρίλιο σε ετήσια βάση. Το πετρέλαιο θέρμανσης κατέγραψε άνοδο που ξεπέρασε το 50%, ενώ αυξήσεις σημειώθηκαν επίσης στο υγραέριο, το φυσικό αέριο και τον ηλεκτρισμό. Παράλληλα, ανοδικές τάσεις καταγράφηκαν και στα ενοίκια, στις υπηρεσίες συντήρησης κατοικίας και στις λοιπές στεγαστικές δαπάνες.
Οι μεταφορές αποτέλεσαν τη δεύτερη κατηγορία με τη μεγαλύτερη αύξηση. Η ετήσια άνοδος διαμορφώθηκε σε 6% τον Μάρτιο και 6,4% τον Απρίλιο. Σημαντικές αυξήσεις καταγράφηκαν στα καύσιμα και τα λιπαντικά, τα οποία αυξήθηκαν κατά 10,9% και 18,8% αντίστοιχα. Η άνοδος αυτή συνδέεται με την αύξηση στο πετρέλαιο κίνησης, τη βενζίνη αλλά και τα υπόλοιπα καύσιμα κίνησης. Παράλληλα, αυξημένες τιμές καταγράφηκαν και στις υπηρεσίες μεταφοράς επιβατών, ιδιαίτερα στις αεροπορικές μετακινήσεις εσωτερικού και εξωτερικού.
Η Alpha Bank καταγράφει επίσης σημαντική επιδείνωση στις πληθωριστικές προσδοκίες των καταναλωτών. Οι προβλέψεις για την εξέλιξη των τιμών τους επόμενους δώδεκα μήνες αυξήθηκαν αισθητά τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρωζώνη, προσεγγίζοντας επίπεδα που είχαν παρατηρηθεί αμέσως μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Η Ελλάδα εξακολουθεί να παρουσιάζει υψηλότερες πληθωριστικές προσδοκίες σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, γεγονός που ενδεχομένως συνδέεται με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση των νοικοκυριών από βασικές δαπάνες. Είναι ενδεικτικό ότι το κόστος στέγασης αντιστοιχούσε το 2025 στο 34,6% του διαθέσιμου εισοδήματος των ελληνικών νοικοκυριών, το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σε διεθνές επίπεδο, η τράπεζα εκτιμά ότι η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε περίοδο επιβράδυνσης. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, ο ρυθμός ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας προβλέπεται να υποχωρήσει από 3,4% το 2025 στο 3,1% το 2026, πριν ανακάμψει οριακά στο 3,2% το 2027.
Η Ευρωζώνη αναμένεται να επηρεαστεί πιο έντονα λόγω της υψηλής ενεργειακής εξάρτησής της. Η ανάπτυξη εκτιμάται ότι θα περιοριστεί από 1,4% το 2025 σε 1,1% το 2026 και 1,2% το 2027, με τη συνεχιζόμενη άνοδο των ενεργειακών τιμών να επιβαρύνει τη βιομηχανική δραστηριότητα και τη μεταποίηση.
Το δελτίο επισημαίνει ακόμη ότι οι κίνδυνοι για την παγκόσμια οικονομία παραμένουν σημαντικοί. Μια παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να επιδεινώσει τις αναταράξεις στις αγορές ενέργειας και τις εφοδιαστικές αλυσίδες, επηρεάζοντας περαιτέρω τις τιμές και την οικονομική δραστηριότητα. Παράλληλα, καταγράφονται ανησυχίες για πιθανές υπερβολικές προσδοκίες γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη αλλά και για ενδεχόμενη όξυνση εμπορικών εντάσεων μέσω νέων δασμών.
