Eν μέσω συγκρατημένων προσδοκιών για αποφασιστική δράση για την καταπολέμηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη και τον περιορισμό των συνεπειών της διεξάγεται η διάσκεψη για το κλίμα COP30 στη Βραζιλία, στην οποία “γύρισαν την πλάτη” εκπρόσωποι των κορυφαίων πετρελαιοπαραγωγών χωρών, συμπεριλαμβανομένου του Αζερμπαϊτζάν, που φιλοξένησε την COP29 πέρυσι. Η επιβράδυνση στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, άρα και στη μετάβαση στην πράσινη ενέργεια, αποτελεί την πραγματικότητα, στην οποία το ευρωπαϊκό σχέδιο για το κλίμα φαίνεται να έχει χάσει τον προσανατολισμό του.
Πριν από τη σύνοδο κορυφής, τα κράτη μέλη της ΕΕ περιόρισαν τα σχέδια για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 90% έως το 2040, παρά το γεγονός ότι διατήρησαν τον στόχο αυτό στο “Σχέδιο Επενδύσεων για Βιώσιμες Μεταφορές (STIP)” της Ένωσης, που δημοσιεύθηκε την περασμένη εβδομάδα.
Αυτό προκάλεσε ανάμεικτες αντιδράσεις. Η συμμαχία αεροπορικών φορέων Destination 2050, στην οποία συμμετέχουν η Airlines for Europe και η Ένωση Αεροδρομίων ACI Europe, το χαρακτήρισε ως “ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός” και “σήμα για την αντιμετώπιση των αρχικών προβλημάτων της αγοράς βιώσιμων αεροπορικών καυσίμων (SAF) στην Ευρώπη”, αλλά κατέληξε στο συμπέρασμα ότι “δεν επαρκεί για την επιτάχυνση της απεξάρτησης των αερομεταφορών από τον άνθρακα”.
Η συμμαχία χαρακτήρισε τη χρηματοδοτική στήριξη “απογοητευτικά χαμηλή” και εξέφρασε την ανησυχία της για την αβεβαιότητα σχετικά με τη δημιουργία ενός συστήματος για τις αεροπορικές εταιρίες να κάνουν κρατήσεις και να διεκδικούν SAF ανεξάρτητα από την τοπική διαθεσιμότητα και την επέκταση των δικαιωμάτων SAF, στο πλαίσιο του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ (ETS) μετά το 2030, καθώς και για την απουσία στήριξης για το υδρογόνο ή την ηλεκτρική ενέργεια.
Ωστόσο, χαιρέτισε τη συμφωνία για ένα σύστημα διπλής δημοπρασίας -στο οποίο αγοραστές και πωλητές υποβάλλουν προσφορές και αναζητούν τιμές ταυτόχρονα, όπως σε ένα χρηματιστήριο- με σκοπό την ενίσχυση των επενδύσεων σε SAF.
Η IATA χαιρέτισε την “αναγνώριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των προκλήσεων που απορρέουν από τις υποχρεώσεις SAF, που ήταν εξαρχής εσφαλμένες, ιδίως το έλλειμμα τιμών μεταξύ βιώσιμων και συμβατικών καυσίμων”, αλλά τόνισε ότι “απαιτούνται πιο αποφασιστικές ενέργειες”.
Ο Willie Walsh, γενικός διευθυντής της IATA, υποστήριξε: ότι “το STIP δεν ανταποκρίνεται στις κρίσιμες προσδοκίες του κλάδου” και εξέφρασε την ελπίδα “αυτό να είναι μόνο η αρχή”.
Η περιβαλλοντική ομάδα πίεσης Transport and Environment (T&E) υποστήριξε ότι το σχέδιο της ΕΕ “διαγιγνώσκει τα προβλήματα για την απεξάρτηση των αεροσκαφών και των πλοίων από τον άνθρακα”, αλλά προειδοποίησε ότι “τα μέτρα με τη μεγαλύτερη απήχηση ενδέχεται να έρθουν πολύ αργά”.
Σημείωσε ότι το STIP “προωθεί τη συνεχή χρήση βιομεθανίου στη ναυτιλία [όταν] θα πρέπει τα περιορισμένα αποθέματα να προορίζονται κατά προτεραιότητα για τομείς που εξαρτώνται από το ορυκτό αέριο και ενθαρρύνει μόνο τα κράτη μέλη να χρησιμοποιούν τα έσοδα του ETS για την απεξάρτηση της αεροπορίας και της ναυτιλίας από τον άνθρακα”. “Περισσότερα από 7 δισεκατομμύρια ευρώ θα μπορούσαν να είχαν συγκεντρωθεί πέρυσι με την επέκταση του ETS σε όλες τις πτήσεις μεγάλων αποστάσεων”, υποστήριξε.
Το Ευρωπαϊκό Περιβαλλοντικό Γραφείο (EEB), το οποίο εκπροσωπεί 190 οργανώσεις, ήταν πιο επικριτικό, δηλώνοντας: “Οι κυβερνήσεις προτίμησαν τη βραχυπρόθεσμη πολιτική ευκολία, έναντι της επιστημονικής ακεραιότητας, της περιβαλλοντικής ασφάλειας και της κοινωνικής ευθύνης, αποτυγχάνοντας να διατηρήσουν έναν εγχώριο καθαρό στόχο 90% χωρίς κενά -το ελάχιστο που συνιστούν οι επιστήμονες”.
Το EEB χαρακτήρισε το σχέδιο για το κλίμα “γεμάτο εξουθενωτικές ευελιξίες” και την ΕΕ “έτοιμη να αποτύχει”, κατηγορώντας τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής ότι “χρησιμοποιούν την «απλοποίηση», την «ανταγωνιστικότητα», την «άμυνα» και την «επισιτιστική ασφάλεια» για να αποδυναμώσουν τους κανόνες προς όφελος των εταιρικών συμφερόντων”.
Προειδοποίησε, δε, την ΕΕ ότι “διακινδυνεύει να χάσει τους κλιματικούς της στόχους, να καθυστερήσει τις πράσινες επενδύσεις και να εκμηδενίσει την αξιοπιστία της στις παγκόσμιες διαπραγματεύσεις για το κλίμα”.
