Με ισχυρό τόνο συγκρατημένης αισιοδοξίας αλλά και σαφείς προειδοποιήσεις για τα διαρθρωτικά προβλήματα της οικονομίας συνοδεύει το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΕΔΣ) τη γνώμη του επί του Προσχεδίου Κρατικού Προϋπολογισμού 2026.
Η έκθεση του ανεξάρτητου φορέα, που δόθηκε στη δημοσιότητα, καταγράφει θετικές προοπτικές για την ελληνική οικονομία τα επόμενα δύο χρόνια, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η επιτυχία του σχεδίου προϋποθέτει συνέπεια στις μεταρρυθμίσεις, συνεχή ενίσχυση των επενδύσεων και προσοχή στις εξωτερικές ανισορροπίες.
Σταθερή αναπτυξιακή πορεία
Για το 2025 το ΕΔΣ εκτιμά ότι η ανάπτυξη θα διαμορφωθεί στο 2,2% του ΑΕΠ, ενώ το 2026 θα ανέλθει στο 2,4%, επίπεδα υψηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Η ανάπτυξη θα στηριχθεί στην ιδιωτική κατανάλωση, που παραμένει ισχυρή χάρη στη μείωση της ανεργίας και την αύξηση των μισθών, αλλά και στις επενδύσεις που τροφοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ). Ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου, αν και στο πρώτο εξάμηνο του 2025 αυξήθηκε μόλις κατά 2,1%, προβλέπεται να επιταχυνθεί σημαντικά, αγγίζοντας το 10,2% το 2026.
Η συμβολή των πόρων του ΤΑΑ είναι καθοριστική. Μέχρι τον Ιούνιο του 2025 είχαν εκταμιευθεί 21,3 δισ. ευρώ – το 15,9% του ΑΕΠ – κατευθυνόμενα σε υποδομές, ψηφιακά έργα και πράσινες επενδύσεις. Το ΕΔΣ τονίζει ότι η αξιοποίηση των κονδυλίων αυτών είναι κομβικής σημασίας, όμως προειδοποιεί ότι η επενδυτική δυναμική δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά σε κοινοτικά κεφάλαια. Απαιτείται ενίσχυση της εγχώριας αποταμίευσης και προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων, ώστε να διασφαλιστεί βιώσιμη συνέχεια και μετά τη λήξη του προγράμματος.
Δημοσιονομικά μεγέθη και πλεονάσματα
Στο μέτωπο των δημοσιονομικών, η εικόνα είναι θετική. Το ΕΔΣ θεωρεί ρεαλιστικό τον στόχο για πρωτογενές πλεόνασμα 3,6% του ΑΕΠ το 2025, έναντι 2,4% που είχε προβλεφθεί στο προηγούμενο Μεσοπρόθεσμο. Μάλιστα, στο επτάμηνο Ιανουαρίου – Ιουλίου 2025 καταγράφηκε πλεόνασμα 9,1 δισ. ευρώ (3,7% του ΑΕΠ), αποτέλεσμα αύξησης των φορολογικών εσόδων κατά 9,9% και συγκράτησης των δαπανών.
Η εξέλιξη αυτή, όπως σημειώνει το Συμβούλιο, αποδεικνύει ότι η χώρα μπορεί να πετύχει τους φιλόδοξους στόχους που έχει αναλάβει στο πλαίσιο του νέου ευρωπαϊκού Συμφώνου Σταθερότητας. Η διατήρηση των ελλειμμάτων κάτω από το 3% του ΑΕΠ και η σταδιακή μείωση του λόγου χρέους θεωρούνται πλέον απαραίτητες προϋποθέσεις για την πρόσβαση στις αγορές με χαμηλό κόστος δανεισμού.
Δημόσιο χρέος: ιστορική αποκλιμάκωση αλλά και επιφυλάξεις
Ιδιαίτερη σημασία δίνει το ΕΔΣ στην πορεία του δημόσιου χρέους. Σύμφωνα με το Προσχέδιο, ο δείκτης αναμένεται να υποχωρήσει στο 137,6% του ΑΕΠ το 2026, κάτω από το όριο του 140% για πρώτη φορά μετά από 15 χρόνια. Πρόκειται για ένα ιστορικό ορόσημο, που αντανακλά την ισχυρή δημοσιονομική προσαρμογή της τελευταίας δεκαετίας. Ωστόσο, το Συμβούλιο προειδοποιεί ότι, παρά την πρόοδο, το χρέος παραμένει σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης και απαιτείται διαρκής επαγρύπνηση, ιδίως σε περίπτωση διεθνών αναταράξεων στα επιτόκια.
Πληθωρισμός και εξωτερικό ισοζύγιο
Στα σημεία ανησυχίας, το ΕΔΣ επισημαίνει την εμμονή του πληθωρισμού σε επίπεδα υψηλότερα του μέσου όρου της Ευρωζώνης. Αν και οι τάσεις αποκλιμάκωσης είναι ορατές, το 2026 εκτιμάται ότι οι αυξήσεις τιμών θα συνεχίσουν να επηρεάζουν το διαθέσιμο εισόδημα και την κατανάλωση.
Παράλληλα, το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών αναμένεται να διευρυνθεί εκ νέου το 2026, καθώς οι αυξημένες εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών συνοδεύουν την άνοδο επενδύσεων και κατανάλωσης. Το Συμβούλιο τονίζει ότι η διατηρήσιμη ανάπτυξη δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω σε μόνιμες εξωτερικές ανισορροπίες και υπογραμμίζει την ανάγκη ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών προϊόντων.
Διαρθρωτικές αδυναμίες και μεταρρυθμίσεις
Πέραν των αριθμών, η έκθεση καταγράφει τις διαρθρωτικές αδυναμίες που εξακολουθούν να επιβαρύνουν την ελληνική οικονομία: χαμηλή παραγωγικότητα, εξάρτηση από λίγους τομείς, αδύναμη βιομηχανική βάση. Το ΕΔΣ επισημαίνει ότι η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο με επενδύσεις σε υποδομές, αλλά απαιτεί και θεσμικές αλλαγές, από την απονομή δικαιοσύνης μέχρι τη λειτουργία της αγοράς ενέργειας.
Η σύνδεση μεταρρυθμίσεων και ανάπτυξης αναδεικνύεται ως καθοριστική. Όπως σημειώνει το Συμβούλιο, χωρίς συνέχιση των αλλαγών που ενισχύουν την επιχειρηματικότητα, η χώρα κινδυνεύει να παγιδευτεί σε μετρίους ρυθμούς ανάπτυξης, αδυνατώντας να συγκλίνει με τις ισχυρές οικονομίες της Ευρωζώνης.
Ευρωπαϊκό πλαίσιο και διεθνείς αβεβαιότητες
Το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο της Ε.Ε. επιβάλλει μεγαλύτερη πειθαρχία, αλλά προσφέρει και ευελιξία για επενδύσεις. Η Ελλάδα, σύμφωνα με το ΕΔΣ, βρίσκεται σε σωστή τροχιά συμμόρφωσης. Παρά ταύτα, η διεθνής συγκυρία παραμένει εύθραυστη: οι γεωπολιτικές εντάσεις, η ενεργειακή αβεβαιότητα και οι διακυμάνσεις της παγκόσμιας οικονομίας μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά την εγχώρια δυναμική.
Συμπέρασμα
Η γνωμοδότηση του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου παρουσιάζει ένα μίγμα αισιοδοξίας και επιφυλάξεων. Αναγνωρίζει ότι η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε θετική πορεία, με ισχυρά πρωτογενή πλεονάσματα, πτώση του χρέους και σημαντικές επενδύσεις. Ταυτόχρονα, προειδοποιεί ότι η εικόνα αυτή μπορεί να ανατραπεί αν δεν αντιμετωπιστούν οι χρόνιες αδυναμίες: χαμηλή ανταγωνιστικότητα, εξάρτηση από ευρωπαϊκά κονδύλια και διαρκείς εξωτερικές ανισορροπίες.
Το μήνυμα είναι σαφές: η δημοσιονομική σταθερότητα και η ανάπτυξη είναι εφικτές, αλλά δεν πρέπει να θεωρούνται δεδομένες. Χρειάζεται συνέπεια στις πολιτικές, ταχύτητα στις μεταρρυθμίσεις και συνεχή εγρήγορση απέναντι στις διεθνείς εξελίξεις.
