Η τριμηνιαία έκθεση του ΙΟΒΕ για την ελληνική οικονομία, που καλύπτει το τρίτο τρίμηνο του 2025, σκιαγραφεί ένα μωσαϊκό διεθνών και εγχώριων εξελίξεων με σταθερές αλλά και αντιφατικές τάσεις.
Το Ίδρυμα καταγράφει την παγκόσμια επιβράδυνση, την εύθραυστη ανάκαμψη της Ευρωζώνης, καθώς και την επίδοση της Ελλάδας, η οποία συνεχίζει να υπερβαίνει τον μέσο όρο της ευρωπαϊκής οικονομίας, αλλά με σημάδια κόπωσης. Ο τουρισμός παραμένει ανάμεσα στους βασικούς παράγοντες στήριξης, αν και με χαμηλότερη δυναμική σε σχέση με το 2024.
Διεθνές και ευρωπαϊκό περιβάλλον
Η παγκόσμια οικονομία το δεύτερο τρίμηνο του 2025 αναπτύχθηκε με ρυθμό 1,8% στις χώρες του ΟΟΣΑ. Ο πληθωρισμός έχει αποκλιμακωθεί, αλλά δεν έχει φτάσει ακόμη σε επίπεδα που θεωρούνται επιθυμητά. Ο δομικός πληθωρισμός εξακολουθεί να είναι υψηλός, με την Ευρώπη και την Ασία να εμφανίζουν μικρότερη ένταση σε σχέση με τις ΗΠΑ. Οι τιμές ενέργειας παραμένουν σταθερές, ενώ τα τρόφιμα καταγράφουν αυξήσεις. Η αβεβαιότητα γύρω από τις εμπορικές σχέσεις ΗΠΑ–Κίνας συνεχίζει να επιβαρύνει τις προοπτικές.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωζώνη ο ρυθμός ανάπτυξης το δεύτερο τρίμηνο διαμορφώθηκε σε 1,6% και 1,5% αντίστοιχα. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διατήρησε σταθερά τα επιτόκια μετά από διαδοχικές μειώσεις από το 2024, ενώ εκτιμά ότι η ανάπτυξη το 2025 θα κινηθεί στο 1,2% και το 2026 στο 1,0%. Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αναμένεται να φθάσει το 2,1% το 2025 και να περιοριστεί στο 1,7% το 2026. Η νέα εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ συνεπάγεται μεν υψηλότερους δασμούς για τις ευρωπαϊκές εξαγωγές, αλλά και μικρότερη αβεβαιότητα ως προς την εμπορική πολιτική.
Η ελληνική οικονομία
Στην Ελλάδα, το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 1,7% το δεύτερο τρίμηνο του 2025 σε ετήσια βάση, από 2,2% το πρώτο τρίμηνο. Η αύξηση προήλθε κυρίως από την ιδιωτική κατανάλωση (+1,1%), τη δημόσια κατανάλωση (+0,7%) και τις πάγιες επενδύσεις (+6,5%). Ωστόσο, οι συνολικές επενδύσεις υποχώρησαν κατά -10,4%, λόγω μείωσης αποθεμάτων.
Στο εξωτερικό ισοζύγιο, οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 1,9%, με τα έσοδα από υπηρεσίες να ενισχύονται κατά 3,9% και να υπερκαλύπτουν την πτώση των εξαγωγών αγαθών (-1,1%). Οι εισαγωγές μειώθηκαν συνολικά κατά 3,2%, με τα αγαθά να υποχωρούν κατά 4,8% και τις υπηρεσίες να αυξάνονται κατά 1,5%. Έτσι, το έλλειμμα του ισοζυγίου περιορίστηκε περίπου κατά 1 δισ. ευρώ σε σχέση με πέρυσι.
Η συνολική εικόνα δείχνει ότι η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να αναπτύσσεται με ρυθμούς υψηλότερους από την Ευρωζώνη, αν και τα σημάδια κόπωσης είναι εμφανή. Το ΙΟΒΕ αναθεώρησε την πρόβλεψη ανάπτυξης για το 2025 ελαφρώς προς τα κάτω, στο 2,1% από 2,2%, και για το 2026 στο 2,2% από 2,4%. Οι πάγιες επενδύσεις αναμένονται να ενισχυθούν περαιτέρω, αξιοποιώντας τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, το χαμηλότερο κόστος δανεισμού και το υψηλό πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων.
Αγορά εργασίας και μισθοί
Η ανεργία στο δεύτερο τρίμηνο του 2025 υποχώρησε στο 8,6% από 9,8% ένα χρόνο νωρίτερα. Οι απασχολούμενοι αυξήθηκαν κατά περίπου 59 χιλιάδες, ενώ οι άνεργοι μειώθηκαν κατά 55,9 χιλιάδες. Η μεγαλύτερη άνοδος στην απασχόληση καταγράφηκε στο εμπόριο, στις κατασκευές και στις επαγγελματικές-τεχνικές δραστηριότητες.
Το ποσοστό συμμετοχής στην αγορά εργασίας αυξήθηκε, ενώ η πλήρης απασχόληση κέρδισε έδαφος έναντι της μερικής. Ο δείκτης μισθολογικού κόστους ενισχύθηκε κατά 8,7% σε ετήσια βάση. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΙΟΒΕ, το ποσοστό ανεργίας θα διαμορφωθεί στο 9,1% για το 2025 και στο 8,8% το 2026, με την απασχόληση να συνεχίζει ανοδικά αλλά με χαμηλότερη ένταση.
Πληθωρισμός
Ο πληθωρισμός στο πρώτο εννεάμηνο του 2025 καταγράφηκε στο 2,5% (ΔΤΚ) και στο 3,0% (ΕνΔΤΚ), έναντι 2,8% και 3,0% αντίστοιχα το 2024. Οι πιέσεις προήλθαν κυρίως από υπηρεσίες όπως στέγαση, διαμονή και εστίαση, καθώς και από μη ενεργειακά αγαθά. Για το 2025 ο πληθωρισμός προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 2,8% και το 2026 στο 2,3%.
Δημοσιονομικά
Η εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού το πρώτο οκτάμηνο του 2025 ήταν καλύτερη από τον στόχο. Καταγράφηκε πλεόνασμα 0,8% του ΑΕΠ και πρωτογενές πλεόνασμα 3,4% του ΑΕΠ. Η βελτίωση οφείλεται κυρίως στην αύξηση των εσόδων από φόρους, ενώ υπήρξαν και ετεροχρονισμοί στις δαπάνες. Το δημόσιο χρέος αναμένεται να μειωθεί από 153,6% του ΑΕΠ το 2024 σε 145,4% το 2025 και σε 137,6% το 2026.
Χρηματοπιστωτικό σύστημα
Η πιστωτική επέκταση προς τις επιχειρήσεις συνεχίστηκε σε υψηλό 16ετίας, ενώ σταμάτησε η πολυετής συρρίκνωση των δανείων προς τα νοικοκυριά. Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια υποχώρησαν στο ιστορικό χαμηλό 3,6%. Οι καταθέσεις αυξήθηκαν, ενώ το κόστος ιδιωτικού δανεισμού μειώθηκε σε χαμηλά τριετίας. Στις προκλήσεις περιλαμβάνονται η ασθενής ζήτηση για στεγαστικά δάνεια και η υψηλή έκθεση των τραπεζών σε κρατικά ομόλογα.
Τουρισμός
Ο τουριστικός κλάδος κατέγραψε μικτή εικόνα το πρώτο εξάμηνο του 2025. Ο κύκλος εργασιών σε καταλύματα αυξήθηκε κατά 3,2%, έναντι ισχυρής ανόδου 11,5% το 2024. Στην εστίαση, αντίθετα, σημειώθηκε πτώση 4,7%, ενώ το προηγούμενο έτος είχε καταγραφεί αύξηση 7,6%. Οι πρόσφατες τάσεις στον τουρισμό παραμένουν συνολικά θετικές, με εκτιμώμενη θετική συμβολή στην ελληνική οικονομία και το 2025, αν και με σαφώς χαμηλότερη ένταση. Οι επιχειρηματικές προσδοκίες στον κλάδο καταλυμάτων και τουριστικών πρακτορείων υποχώρησαν κατά το τρίτο τρίμηνο, αντανακλώντας την επιφυλακτικότητα για το επόμενο διάστημα.
Παρά την κάμψη στους ρυθμούς ανόδου, ο τουρισμός εξακολουθεί να αποτελεί βασικό μοχλό στήριξης της ελληνικής οικονομίας, ειδικά μέσω των εξαγωγών υπηρεσιών που συνέβαλαν στην ενίσχυση του εξωτερικού ισοζυγίου.
Συμπέρασμα της έκθεσης
Το ΙΟΒΕ τονίζει ότι η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται με ρυθμούς υψηλότερους από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, όμως εμφανίζει κόπωση και χρειάζεται ενίσχυση της επενδυτικής δυναμικής. Οι εξαγωγές υπηρεσιών και ο τουρισμός παραμένουν θετικοί συντελεστές, αλλά η συνολική εικόνα δείχνει ότι η χώρα πρέπει να επενδύσει σε καινοτομία και παραγωγικότητα, ώστε να διασφαλιστεί διατηρήσιμη ανάπτυξη.
