Σύμφωνους με την αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στην εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, εμφανίζονται στην πλειοψηφία τους οι Ευρωπαίοι πολίτες, όπως διαπιστώνει έρευνα του Έκτακτου Ευρωβαρόμετρου σε όλα τα κράτη μέλη, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα. Οι Ευρωπαίοι στηρίζουν την ένταξη της Ουκρανίας στους κόλπους της Ένωσης. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, προκύπτουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των ερωτηθέντων ανά χώρα όσον αφορά την απεξάρτηση της ΕΕ από την εισαγωγή ορυκτών καυσίμων από τη Ρωσία.
Η έρευνα Flash Eurobarometer διεξήχθη στα 27 κράτη μέλη μεταξύ 13 και 20 Απριλίου 2022, κατά τη διάρκεια του δεύτερου μήνα του πολέμου, με περισσότερους από 26.000 πολίτες της ΕΕ να λαμβάνουν μέρος σε ηλεκτρονική συνέντευξη.
Ένα σημαντικό εύρημα είναι ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία απασχολεί τους πολίτες της ΕΕ. Τείνουν να παρακολουθούν στενά τις ειδήσεις που σχετίζονται με τον πόλεμο και βρίσκεται συχνά στο επίκεντρο των συζητήσεων μεταξύ φίλων και τους συγγενών. Η πλειοψηφία σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ παρακολουθεί τις ειδήσεις τουλάχιστον μία φορά την ημέρα και περισσότερα από τα δύο τρίτα των ερωτηθέντων ανησυχούν προσωπικά για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Οι ερωτηθέντες στην πλειοψηφία τους εμπιστεύονται τις ευρωπαϊκές και εθνικές αρχές ως πηγή πληροφόρησης για τον πόλεμο, ενώ περισσότεροι από τους μισούς εμπιστεύονται επίσης τους δημοσιογράφους και τις ΜΚΟ.
Η εμπιστοσύνη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης -όπου ανθίζουν οι θεωρίες συνωμοσίας και οι ψευδείς ειδήσεις- ως πηγή πληροφοριών για τον πόλεμο είναι πολύ χαμηλότερη, με τα χαμηλότερα ποσοστά να αναφέρονται στο Βέλγιο και τη Γαλλία (21% έκαστη), καθώς και στην Ιταλία και τη Σλοβακία (22% έκαστη).
Συνολικά, η έρευνα δείχνει μεγάλη συναίνεση μεταξύ των πολιτών της ΕΕ σε όλα τα κράτη μέλη υπέρ της αντίδρασης της ΕΕ στην εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η πλειονότητα των Ευρωπαίων πιστεύει ότι από την έναρξη του πολέμου, η ΕΕ επέδειξε αλληλεγγύη (79%), αντέδρασε με ομοψυχία (63%) και ταχείς ρυθμούς (58%).
Οι ερωτηθέντες τάσσονται επίσης ευρέως υπέρ της στήριξης της ΕΕ προς την Ουκρανία και τον λαό της. Ειδικότερα, περισσότερο από το 93% εγκρίνει την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στους πληγέντες από τον πόλεμο. Το 88% των Ευρωπαίων εγκρίνουν την ιδέα να υποδεχτεί η ΕΕ ανθρώπους που διαφεύγουν από τον πόλεμο και το 80% εγκρίνει την οικονομική στήριξη που παρέχεται στην Ουκρανία.
Η ικανοποίηση για την αντίδραση της ΕΕ στον πόλεμο κυμαίνεται από 29% στην Ελλάδα, 32% στη Βουλγαρία και 33% στην Κύπρο, έως 63% στη Ρουμανία, 65% στη Φινλανδία και 67% στη Δανία. Η ικανοποίηση από άλλες αρχές και χώρες (ΗΠΑ, ΟΗΕ και ΝΑΤΟ) παρουσιάζει παρόμοια εικόνα ανά χώρα. Η ικανοποίηση για τον τρόπο αντίδρασης των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) είναι συνολικά η χαμηλότερη (40%).
Υποστήριξη της ένταξης της Ουκρανίας στην ΕΕ
Το ποσοστό που συμφωνεί ότι αισθάνεται συμπάθεια απέναντι στους Ουκρανούς είναι πάνω από επτά στους δέκα σε όλες τις χώρες, από 72% στη Βουλγαρία, 77% στην Ουγγαρία και 80% στη Σλοβακία, έως 94% στη Φινλανδία, την Ιρλανδία, τη Λιθουανία, την Πορτογαλία και τη Σουηδία και 96% στη Μάλτα.
Η συντριπτική πλειοψηφία των ερωτηθέντων, είτε συμφωνεί απόλυτα (52%), είτε τείνει να συμφωνήσει (26%) ότι η Ρωσία είναι υπεύθυνη για την τρέχουσα κατάσταση. Η Βουλγαρία και η Κύπρος είναι οι μόνες δύο χώρες όπου η (σχετική) πλειοψηφία διαφωνεί ότι η Ρωσία είναι υπεύθυνη για τον πόλεμο (46% και 52%, αντίστοιχα).
Συνολικά, το 71% πιστεύει ότι η Ουκρανία είναι μέρος της ευρωπαϊκής οικογένειας και το 89% αισθάνεται συμπόνια για τους Ουκρανούς. Είναι σημαντικό ότι, ενόψει της αίτησης της Ουκρανίας για ένταξη στην ΕΕ, το 66% συμφωνεί ότι “η Ουκρανία θα πρέπει να ενταχθεί στην ΕΕ, όταν είναι έτοιμη”, αλλά τα ποσοστά διαφέρουν σημαντικά ανά χώρα.
Το μεγαλύτερο ποσοστό των ερωτηθέντων που τάσσονται υπέρ της ένταξης της Ουκρανίας στην ΕΕ παρατηρείται στην Πορτογαλία (87%), ακολουθούμενη από την Εσθονία (83%), τη Λιθουανία (82%) και την Πολωνία (81%). Τα μεγαλύτερα ποσοστά που διαφωνούν ότι η Ουκρανία θα πρέπει να ενταχθεί στην ΕΕ, όταν είναι έτοιμη, παρατηρούνται στο Λουξεμβούργο (38%), την Ελλάδα (37%), την Ουγγαρία (36%), την Αυστρία και τη Βουλγαρία (35% έκαστη), καθώς, επίσης, στην Κύπρο και τη Σλοβακία (και οι δύο 34%).
Η αποδοχή των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στη Ρωσία είναι επίσης πολύ υψηλή. Το 80% των ερωτηθέντων εγκρίνει τις οικονομικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας και το 79% εγκρίνει τις κυρώσεις κατά των Ρώσων ολιγαρχών. Επιπλέον, το 67% εγκρίνει ότι η ΕΕ χρηματοδοτεί την αγορά και την προμήθεια στρατιωτικού εξοπλισμού στην Ουκρανία και το 75% θεωρεί ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία δείχνει ότι “χρειαζόμαστε μεγαλύτερη στρατιωτική συνεργασία εντός της ΕΕ”.
Διχασμός σχετικά με την ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία
Η υποστήριξη για τα διάφορα μέτρα της ΕΕ που αποσκοπούν στη διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού και στην άμβλυνση της αύξησης των τιμών της ενέργειας τείνει να είναι υψηλή σε όλα τα κράτη μέλη. Περισσότερα από τα τρία τέταρτα των ερωτηθέντων συμφωνούν σε όλα τα κράτη μέλη ότι η ΕΕ πρέπει να λάβει μέτρα για την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων, των μεταφορών και των αγαθών, με το ποσοστό που συμφωνεί με αυτό να κυμαίνεται από 76% στη Σλοβακία έως 98% στην Πορτογαλία.
Οι ερωτηθέντες από διάφορες χώρες είναι κάπως πιο διχασμένοι όσον αφορά τα μέτρα για τη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από το ρωσικό φυσικό αέριο και πετρέλαιο το συντομότερο δυνατό, γεγονός που αντικατοπτρίζει την εξάρτησή τους από τη Ρωσία. Αυτό καθιστά δύσκολο για την ΕΕ να συμφωνήσει ομόφωνα για κυρώσεις κατά της εισαγωγής ορυκτών καυσίμων από τη Ρωσία.
Στη Σλοβακία, το 59% των ερωτηθέντων συμφωνεί ότι πρέπει να ληφθούν αυτά τα μέτρα, ενώ στην Πορτογαλία το 96%. Εκτός από τη Σλοβακία, σχετικά λίγοι ερωτηθέντες υποστηρίζουν μέτρα για τη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από το ρωσικό φυσικό αέριο και πετρέλαιο, το συντομότερο δυνατό, στη Βουλγαρία (63%), την Ουγγαρία (67%) και την Κύπρο (69%).
Η μεγάλη πλειοψηφία των ερωτηθέντων είναι διατεθειμένη να λάβει τουλάχιστον κάποια μέτρα για να μειώσει την κατανάλωση ενέργειας και τους λογαριασμούς της. Ωστόσο, λιγότεροι από τους ερωτηθέντες είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν ορισμένες από τις πιο δαπανηρές δράσεις με μεγαλύτερο αντίκτυπο στην προσωπική ζωή.
Μεταξύ της σχετικής πλειοψηφίας των ερωτηθέντων, η αντίδραση της ΕΕ στον πόλεμο στην Ουκρανία δεν έχει οδηγήσει σε αύξηση της ταύτισης με την Ευρώπη: το 25% τείνει να διαφωνεί και το 21% διαφωνεί απόλυτα ότι αισθάνεται περισσότερο Ευρωπαίος από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος στην Ουκρανία, σε σύγκριση με το 13% που συμφωνεί απόλυτα και το 30% που τείνει να συμφωνεί.
