Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι κανένα μέτρο προστασίας δεν μπορεί να σώσει τη Βενετία, καθώς η άνοδος της στάθμης της θάλασσας απειλεί να “ρουφήξει” την πόλη. Έτσι, η Γαληνοτάτη ενδέχεται να αναγκαστεί να μεταφερθεί αλλού στο μέλλον, καθώς οι επιστήμονες προσπαθούν απεγνωσμένα να τη σώσουν από την αυξανόμενη απειλή των πλημμυρών.
Μια νέα μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Scientific Reports, και την οποία επικαλείται το Euronews, αξιολόγησε τις υφιστάμενες και τις πιθανές στρατηγικές προστασίας για την ιταλική πόλη, με βάση τις προβλέψεις για την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, που περιλαμβάνονται στην Έκτη Έκθεση Αξιολόγησης της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) του ΟΗΕ.
Η Βενετία, Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, έχει βιώσει αυξανόμενες πλημμύρες τα τελευταία 150 χρόνια. Το περασμένο καλοκαίρι, ισχυρές καταιγίδες σάρωσαν την περιοχή, με τα συστήματα αποχέτευσης να υπερχειλίζουν και οι δρόμοι να μετατρέπονται σε ορμητικά ποτάμια.
Το 2019, σοβαρές πλημμύρες προκάλεσαν τον θάνατο δύο ανθρώπων και ζημιές εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, συμπεριλαμβανομένης της τουριστικής περιοχής της Βασιλικής του Αγίου Μάρκου. Γυάλινα φράγματα και ένα σχέδιο αποκατάστασης ύψους 3,3 εκατομμυρίων ευρώ αποκαλύφθηκαν το 2023 για την προστασία της 900 ετών εκκλησίας, η οποία παραμένει στο έλεος των παλιρροιών.
Οι επιστήμονες έχουν πλέον σκιαγραφήσει τρεις πιθανές στρατηγικές προστασίας για τη Βενετία, προειδοποιώντας ότι η άμεση, ταχεία δράση είναι “απαραίτητη”. Οι συγγραφείς της μελέτης υποστηρίζουν ότι η Βενετία αποτελεί παράδειγμα των προκλήσεων που θα αντιμετωπίσουν πολλές παράκτιες περιοχές χαμηλού υψόμετρου λόγω της ανόδου της στάθμης της θάλασσας τους επόμενους αιώνες, συμπεριλαμβανομένων των Μαλδίβων και της Ολλανδίας.
Ενδεχόμενο μετεγκατάστασης της Βενετίας
Οι συγγραφείς προβλέπουν ότι ενδέχεται να χρειαστούν αναχώματα σε περίπτωση ανόδου της στάθμης της θάλασσας άνω των 0,5 μέτρων -κάτι που μπορεί να συμβεί έως το 2100, ακόμη και αν οι εκπομπές παραμείνουν σε χαμηλά επίπεδα- με εκτιμώμενο κόστος από 500 εκατομμύρια έως 4,5 δισεκατομμύρια ευρώ.
Πρόκειται για τεχνητά αναχώματα, τα οποία συνήθως κατασκευάζονται από χώμα, άμμο ή βράχια, κατά μήκος των ακτών ή των ποταμών και λειτουργούν ως φράγμα έναντι πιθανών πλημμυρών.
Το κλείσιμο της λιμνοθάλασσας με ένα “υπερ-ανάχωμα” (ένα φαρδύ ενισχυμένο ανάχωμα) θα μπορούσε επίσης να είναι βιώσιμο σε περίπτωση ανόδου της στάθμης της θάλασσας πέραν των 0,5 μέτρων και να προστατεύσει την πόλη από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας έως και 10 μέτρα. Ωστόσο, το αρχικό κόστος για ένα τέτοιο έργο πιθανολογείται ότι θα ξεπεράσει τα 30 δισεκατομμύρια ευρώ.
Ως έσχατη λύση, η μελέτη αναφέρει ότι η μετεγκατάσταση της πόλης, των κατοίκων της και των ιστορικών ορόσημων μπορεί να είναι απαραίτητη σε περίπτωση που η στάθμη της θάλασσας ανέβει πάνω από τα 4,5 μέτρα -κάτι που προβλέπεται να συμβεί μετά το 2300-, ενώ το σχετικό κόστος εκτιμάται ότι θα μπορούσε να φτάσει έως και τα 100 δισεκατομμύρια ευρώ.
Οι συγγραφείς της μελέτη προειδοποιούν ότι η κατασκευή παρεμβάσεων μεγάλης κλίμακας, όπως μόνιμα φράγματα, μπορεί να διαρκέσει από 30 έως 50 χρόνια, που σημαίνει ότι ο έγκαιρος σχεδιασμός είναι απαραίτητος.
“Δεν υπάρχει βέλτιστη στρατηγική για τη Βενετία”
“Η ανάλυσή μας δείχνει ότι δεν υπάρχει βέλτιστη στρατηγική για τη Βενετία”, λέει ο καθηγητής Robert Nicholls του Κέντρου Tyndall για την Έρευνα για την Κλιματική Αλλαγή του Πανεπιστημίου της Ανατολικής Αγγλίας.
“Οποιαδήποτε προσέγγιση υιοθετηθεί πρέπει να εξισορροπεί πολλαπλούς παράγοντες, όπως την ευημερία και την ασφάλεια των κατοίκων της Βενετίας, την οικονομική ευημερία, το μέλλον των οικοσυστημάτων της λιμνοθάλασσας, τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και τις παραδόσεις και τον πολιτισμό της περιοχής”, προσθέτει.
Σύμφωνα με τον ίδιο, όλες οι παράκτιες περιοχές με χαμηλό υψόμετρο θα πρέπει να αναγνωρίσουν την πρόκληση της μακροπρόθεσμης ανόδου της στάθμης της θάλασσας και “να αρχίσουν να εξετάζουν τις επιπτώσεις της κλιματική αλλαγής τώρα”.
“Δεδομένης της υψηλής πολιτιστικής αξίας της Βενετίας, αυτά τα κόστη είναι σαφώς ελλιπή και κανένα μέτρο προστασίας δεν μπορεί να διατηρήσει τη Βενετία που βλέπουμε σήμερα μακροπρόθεσμα”, ισχυρίζεται.
Γιατί ανεβαίνει η στάθμη της θάλασσας στη Βενετία;
Η Βενετία βρίσκεται, ήδη, σε κίνδυνο κατά τη διάρκεια των υψηλών ανοιξιάτικων παλιρροιών λόγω της θέσης της σε μια ρηχή παράκτια λιμνοθάλασσα.
Σύμφωνα με τα Βασιλικά Μουσεία του Γκρίνουιτς, οι εποχιακοί άνεμοι σιρόκο μπορούν να προκαλέσουν “κύματα καταιγίδας”, μεταφέροντας νερό μέσω της Αδριατικής Θάλασσας προς τη λιμνοθάλασσα και την πόλη. Όταν έρχονται σε σύγκρουση οι παλίρροιες και τα κύματα καταιγίδας, οι πλημμύρες μπορεί να είναι ακραίες.
Η υπερθέρμανση του πλανήτη επιταχύνει επίσης την άνοδο της στάθμης της θάλασσας σε όλο τον κόσμο, λόγω του συνδυασμού της τήξης των παγετώνων και της θερμικής διαστολής του θαλασσινού νερού καθώς αυτό θερμαίνεται.
Ακόμη χειρότερα, το επίπεδο του εδάφους της Βενετίας βυθίζεται σήμερα κατά περίπου 1 χιλιοστό ετησίως λόγω των φυσικών μετατοπίσεων του εδάφους. Το φαινόμενο αυτό έχει επιδεινωθεί από την ανθρώπινη δραστηριότητα, όπως η άντληση υπόγειων υδάτων από κάτω από τη λιμνοθάλασσα. Ωστόσο, αυτό πλέον απαγορεύεται.
