Σε συμφωνία για το καθεστώς του Γιβραλτάρ, η οποία διασφαλίζει την την ελεύθερη διακίνηση ανθρώπων και αγαθών μεταξύ της Ισπανίας και του Γιβραλτάρ, χωρίς φυσικά εμπόδια, κατέληξαν Ευρωπαϊκή Ένωση και Ηνωμένο Βασίλειο.
Οι συνομιλίες σχετικά με τους κανόνες που διέπουν τα σύνορα μεταξύ της Ισπανίας και του βρετανικού υπερπόντιου εδάφους βρίσκονται σε εξέλιξη από τότε που το Ηνωμένο Βασίλειο αποχώρησε από την ΕΕ το 2020.
Με βάση τη συμφωνία της Τετάρτης, πλέον όσοι φτάνουν στο αεροδρόμιο του Γιβραλτάρ θα επιδεικνύουν τα διαβατήριά τους τόσο στις συνοριακές αρχές του Γιβραλτάρ όσο και της Ισπανίας.
Το νέο καθεστώς είναι παρόμοιο με αυτό που ισχύει για τους επιβάτες του Eurostar στον σταθμό St Pancras του Λονδίνου, όπου οι ταξιδιώτες περνούν από έλεγχο διαβατηρίων, τόσο στη Βρετανία, όσο και στη Γαλλία πριν επιβιβαστούν στα διεθνή τρένα.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου, David Lammy, δήλωσε ότι η συμφωνία προστατεύει τη βρετανική κυριαρχία και στηρίζει την οικονομία του Γιβραλτάρ.
Είπε ότι η “σημαντική εξέλιξη παρέχει μια πρακτική λύση”, προσθέτοντας: “Αυτή η κυβέρνηση κληρονόμησε μια κατάσταση από την προηγούμενη κυβέρνηση, η οποία έθεσε σε κίνδυνο την οικονομία και τον τρόπο ζωής του Γιβραλτάρ”.
Ο πρωθυπουργός του Γιβραλτάρ, Fabian Picardo, χαιρέτισε επίσης τη συμφωνία, λέγοντας: “Έχω συνεργαστεί στενά με την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής της διαπραγμάτευσης για την επίτευξη της συμφωνίας που θέλει και χρειάζεται το Γιβραλτάρ – μιας συμφωνίας που θα προστατεύει τις μελλοντικές γενιές των Βρετανών Γιβραλταριανών και δεν θα επηρεάζει με κανέναν τρόπο τη βρετανική μας κυριαρχία”.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός, Pedro Sanchez, και ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, Sir Keir Starmer, συμφώνησαν σε τηλεφωνική επικοινωνία, που είχαν το βράδυ της Τετάρτης, ότι η εν λόγω συμφωνία “ξεκλειδώνει σημαντικές ευκαιρίες για την ενίσχυση των σχέσεων Ηνωμένου Βασιλείου-Ισπανίας”.
Σύμφωνα με την Downing Street, ο Sir Keir τηλεφώνησε επίσης στον Picardo για να τον συγχαρεί για τη συμφωνία και να τον ευχαριστήσει για “τα χρόνια σκληρής δουλειάς, αφοσίωσης και καθοδήγησης για την επίτευξη συμφωνίας”.
Το Γιβραλτάρ είναι ένα ακρωτήριο 2,6 τετραγωνικών μιλίων στα νότια της Ισπανίας.
Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει κυριαρχία επί του Γιβραλτάρ από το 1713, αν και αυτό αμφισβητείται από την Ισπανία, η οποία διεκδικεί την περιοχή.
Το καθεστώς της περιοχής και αυτό των συνόρων της με την Ισπανία αποτελεί βασικό σημείο τριβής και παραμένει άλυτο από τότε που ξεκίνησε το Brexit.
Υπολογίζεται ότι 15.000 άνθρωποι διασχίζουν τα σύνορα Γιβραλτάρ-Ισπανίας καθημερινά για λόγους εργασίας και αναψυχής.
Προς το παρόν, οι κάτοικοι του Γιβραλτάρ μπορούν να διασχίσουν τη χώρα, χρησιμοποιώντας κάρτες διαμονής χωρίς να χρειάζεται να σφραγίσουν τα διαβατήριά τους. Ενώ, οι Ισπανοί πολίτες μπορούν να τη διασχίσουν, χρησιμοποιώντας κυβερνητική ταυτότητα. Ωστόσο, υπήρχαν ανησυχίες ότι αυτό θα τελείωνε με την εισαγωγή του συστήματος εισόδου/εξόδου της ΕΕ αργότερα φέτος, προκαλώντας τεράστιες καθυστερήσεις στα σύνορα.
Αδιαμφισβήτητη η βρετανική κυριαρχία
Το Ηνωμένο Βασίλειο δήλωσε ότι όλες οι πλευρές συμφώνησαν σε μια ρήτρα, που καθιστά σαφές ότι η τελική συνθήκη δεν επηρεάζει τη βρετανική κυριαρχία της περιοχής. Ανέφερε, επίσης, ότι θα υπάρχει πλήρης επιχειρησιακή αυτονομία των στρατιωτικών εγκαταστάσεων του Ηνωμένου Βασιλείου στο Γιβραλτάρ, όπου το αεροδρόμιο διοικείται από το υπουργείο Άμυνας και φιλοξενεί μια βάση της RAF.
Η κοινή γνώμη στο Γιβραλτάρ, το οποίο έχει πληθυσμό περίπου 32.000 κατοίκους, τάσσεται υπέρ της διατήρησης της βρετανικής κυριαρχίας. Στο πιο πρόσφατο δημοψήφισμα, που διεξήχθη το 2002, σχεδόν το 99% των ψηφοφόρων απέρριψε την πρόταση για κοινή κυριαρχία με την Ισπανία.
Η σημαντική αυτή εξέλιξη ήρθε μετά τη συνάντηση του Βρετανού υπουργού Εξωτερικών, David Lammy, με τον πρωθυπουργό του Γιβραλτάρ, Fabian Picardo, και το υπουργικό του συμβούλιο νωρίτερα, προτού οι δυο τους κατευθυνθούν στις Βρυξέλλες για συζητήσεις με υπουργούς της ΕΕ και της Ισπανίας.
Ο Ισπανός υπουργός Εξωτερικών, José Manuel Albares και ο επικεφαλής εμπορίου της ΕΕ, Maros Sefcovic, χαιρέτισαν τη συμφωνία ως “ιστορική”, με τον κ. Sefcovic να δηλώνει ότι “ενισχύει ένα νέο κεφάλαιο στη σχέση ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου”.
Όλα τα μέρη έχουν δεσμευτεί να οριστικοποιήσουν ένα κείμενο συνθήκης μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και ΕΕ για το Γιβραλτάρ το συντομότερο δυνατό, δήλωσε η βρετανική κυβέρνηση.
