Η σταδιακή ανατροπή των στερεοτύπων, η αυξανόμενη σημασία των τεχνικών επαγγελμάτων και η ανάγκη για δεξιότητες θα χαρακτηρίζουν την αγορά εργασίας του μέλλοντος σε μια οικονομία που θα ορίζεται πλέον ως «skill-based economy», δηλαδή οικονομία βασισμένη στις δεξιότητες.
Το θέμα συζητήθηκε στο πλαίσιο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, που πραγματοποιείται στις 22-25 Απριλίου στους Δελφούς, με συντονιστή τον Βύρωνα Νικολαΐδη, ιδρυτή και διευθύνοντα σύμβουλο της PeopleCert.
Ο κ. Νικολαΐδης περιέγραψε δύο ισχυρές τάσεις που αναδιαμορφώνουν την αγορά εργασίας: την ταχεία διείσδυση της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία αναμένεται να αντικαταστήσει χιλιάδες θέσεις εργασίας «λευκού κολάρου», και το reshoring της παραγωγής, που δημιουργεί αυξημένη ζήτηση για τεχνικές ειδικότητες. Όπως σημείωσε, «ήδη σήμερα τα τεχνικά επαγγέλματα προσφέρουν καλύτερες απολαβές και μεγαλύτερη ασφάλεια».
Ο Σπύρος Θεοδωρόπουλος, πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΣΕΒ, τόνισε ότι η επιτυχία δεν καθορίζεται μόνο από τις σπουδές, αλλά από την προσωπικότητα, τον χαρακτήρα και την ενσυναίσθηση. Υπογράμμισε ότι, παρά τη δυσκολία αλλαγής των κοινωνικών στερεοτύπων, είναι απαραίτητο να αναδειχθεί πως υπάρχουν εναλλακτικές διαδρομές πέρα από τα πανεπιστημιακά πτυχία.
Όπως ανέφερε, η Ευρώπη, υπό το βάρος γεωπολιτικών εξελίξεων, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία και η πολιτική Τραμπ, επανεξετάζει την ανάγκη ενίσχυσης της παραγωγής, γεγονός που αυξάνει τη ζήτηση για εργοστάσια και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό. Επισήμανε ότι τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη υπάρχει ήδη έλλειψη τεχνικών ειδικοτήτων.
Για την Ελλάδα, ο κ. Θεοδωρόπουλος σημείωσε: «Η ανάπτυξη του βιομηχανικού κλάδου δεν επηρεάζεται ακόμα από την έλλειψη τεχνικών, αλλά το πρόβλημα επιδεινώνεται χρόνο με τον χρόνο. Θα φτάσουμε σε ένα σημείο που θα αναστέλλουμε επενδυτικά σχέδια γιατί δε θα βρίσκουμε ανθρώπους. Σήμερα οι επιχειρηματίες για να εγκαταστήσουν τις εταιρείες τους σε μία συγκεκριμένη περιοχή, λαμβάνουν υπόψη πού υπάρχει μεγαλύτερη ανεργία, όχι μόνο πού εξυπηρετεί με βάση τα logistics». Παράλληλα, προέβλεψε ότι «οι μισθοί των ανθρώπων του τεχνικού τομέα θα εξελιχθούν θετικά».
Η Ελένη Βρεττού, διευθύνουσα σύμβουλος της CrediaBank, σημείωσε ότι ο τραπεζικός κλάδος αντιμετωπίζει δυσκολία προσέλκυσης νέων εργαζομένων, καθώς το επάγγελμα συχνά αντιμετωπίζεται αρνητικά σε κοινωνικό επίπεδο. Τόνισε ότι θέσεις εργασίας με επαναλαμβανόμενο και προβλέψιμο χαρακτήρα αναμένεται να αντικατασταθούν από την τεχνητή νοημοσύνη, ωστόσο το συμβουλευτικό κομμάτι των τραπεζών θα διατηρήσει τη σημασία του.
Ο Γιώργος Δουκίδης, καθηγητής Διοίκησης και Τεχνολογίας στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, παρουσίασε στοιχεία για τη δομική ανισορροπία στην ελληνική αγορά εργασίας, σημειώνοντας ότι το 30% των αποφοίτων ελληνικών πανεπιστημίων που εργάζονται είναι υπερκαταρτισμένοι για τις θέσεις τους, ενώ το 24% παραμένει άνεργο, από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη.
Όπως εξήγησε, η αποδυνάμωση της τεχνικής εκπαίδευσης συνέβαλε στο πρόβλημα, ωστόσο σήμερα αναδύονται νέες μορφές εκπαίδευσης που συνδυάζουν πανεπιστημιακή γνώση με τεχνικές δεξιότητες. Περιέγραψε τέσσερις βασικές τάσεις στα «blue collar» επαγγέλματα: την έλλειψη προσωπικού λόγω γήρανσης, την ανάπτυξη συγκεκριμένων κλάδων, τη δυσκολία αντικατάστασης από την τεχνητή νοημοσύνη και την αναβάθμιση των απαιτούμενων δεξιοτήτων μέσω της τεχνολογίας.
Παράλληλα, έκανε λόγο για μετάβαση σε μια «skill-based» οικονομία, όπου το χάσμα μεταξύ λευκών και μπλε κολάρων μειώνεται. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης της πρακτικής άσκησης κατά τις πανεπιστημιακές σπουδές, την ώρα που μόλις το 10% των ελληνικών επιχειρήσεων διαθέτει οργανωμένα προγράμματα ένταξης νέων εργαζομένων.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης πραγματοποιήθηκε ψηφοφορία μεταξύ των παρευρισκομένων, σε δύο φάσεις, για το αν θα πρότειναν στους νέους ακαδημαϊκά ή τεχνικά επαγγέλματα. Στην έναρξη της συζήτησης, το 70% δήλωσε ότι θα κατηύθυνε τα παιδιά του προς ακαδημαϊκά επαγγέλματα και το 30% προς τεχνικά. Στο τέλος της συζήτησης, το ποσοστό υπέρ των τεχνικών επαγγελμάτων αυξήθηκε στο 43%, έναντι 56% για τα ακαδημαϊκά.
