-Η Ευρώπη ανακτά την ψηφιακή της κυριαρχία και αλλάζει την καθημερινότητα μας
Του Χρήστου Ν. Κώνστα
Κάθε φορά που ένας Έλληνας πληρώνει με κάρτα στο σούπερ μάρκετ, κάθε φορά που ένας τουρίστας στη Μύκονο ή στα Μετέωρα περνά τη Visa ή τη Mastercard από το POS, ένα μέρος της αξίας της συναλλαγής, καταλήγει στις ΗΠΑ.
Η Visa ελέγχει το 51,34% της αγοράς πιστωτικών καρτών στην Ευρώπη, ενώ μαζί με την Mastercard απολαμβάνουν κάθε χρόνο διψήφια ανάπτυξη στους όγκους πληρωμών στην Ευρώπη.
Η Ευρώπη χρηματοδοτεί τους αμερικανικούς κολοσσούς με κάθε αγορά καφέ, κάθε γέμισμα βενζίνης, κάθε πληρωμή ενοικίου.
Χθες, στη Λευκωσία, οι Υπουργοί Οικονομικών, στη συνεδρίαση του Eurogroup έσφιξαν τα χρονοδιαγράμματα για την Ευρωπαϊκή απάντηση στην Αμερικανική κυριαρχία, στα συστήματα πληρωμών, επιταχύνοντας τις διαδικασίες για την μεγάλη αλλαγή στη ζωή μας, το ψηφιακό ευρώ.
Ο πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, δεν άφησε αμφιβολία για το πολιτικό βάρος της υπόθεσης.
- «Το ψηφιακό ευρώ είναι σημαντική στρατηγική προτεραιότητα για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης και της σταθερότητας σε ένα ολοένα και πιο ψηφιακό χρηματοπιστωτικό περιβάλλον».
- «Είναι σημαντικό όλα τα μέρη να συνεργαστούν έτσι ώστε η νομοθεσία να οριστικοποιηθεί έως το τέλος του έτους.»
- «Υπό την ηγεσία της Christine Lagarde, πιστεύω ότι αυτό το έργο θα υλοποιηθεί το 2029. Είναι ένα υπαρξιακό έργο για την Ευρώπη, και ένα έργο μέσω του οποίου μπορούμε να δούμε την κυριαρχία μας να αυξάνεται και τον διεθνή ρόλο του ευρώ να ενισχύεται.»
Στη χθεσινή συνεδρίαση Eurogroup συμμετείχε και η Aurore Lalucq, πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, γεγονός που αποτυπώνει τον επείγοντα χαρακτήρα της νομοθετικής διαδικασίας.
Τρεις εβδομάδες νωρίτερα, στις 4 Μαΐου, το Eurogroup είχε ήδη αποτιμήσει την πρόοδο σε τεχνικό επίπεδο και συμφωνήσει για τα επόμενα βήματα, με στόχο την υιοθέτηση κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής θέσης τον Ιούλιο.
Το Ψηφιακό Ευρώ
Όπως είναι γνωστό, στην Ευρώπη πρώτα βάζουμε κανόνες και μετά καινοτομούμε.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα είναι έτοιμη για μια πρώτη έκδοση του ψηφιακού ευρώ μέσα στο 2029, υπό την προϋπόθεση ότι οι Ευρωπαίοι νομοθέτες θα υιοθετήσουν τον σχετικό Κανονισμό μέσα στο 2026. Πιλοτικές ασκήσεις και αρχικές συναλλαγές θα μπορούσαν να ξεκινήσουν από τα μέσα του 2027.
Το ψηφιακό ευρώ δεν είναι κρυπτονόμισμα. Θα είναι χρήμα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ισοδύναμο με τα μετρητά αλλά σε ψηφιακή μορφή, διαθέσιμο σε κάθε πολίτη μέσω ψηφιακού πορτοφολιού.
Η ΕΚΤ θα χρησιμοποιεί τεχνολογία αιχμής για την ανώνυμη κωδικοποίηση και κρυπτογράφηση όλων των δεδομένων, ώστε να μην είναι ορατά τα προσωπικά στοιχεία στις συναλλαγές.
Μόνο κωδικοί θα «παντρεύουν» τον πληρωτή, τον αποδέκτη και το ποσό της συναλλαγής. Όλα αυτά μόνο οι τράπεζές τους θα μπορούν να συνδέσουν με τις αντίστοιχες ταυτότητες.
Η Ευρώπη θα αποκτήσει το δικό της IRIS
Η ευρωπαϊκή κυριαρχία στα συστήματα πληρωμών, χτίζεται ήδη με ταχύτερο ρυθμό και η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή.
Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος από την πρόσφατη Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (Μάιος 2026) αποτυπώνουν μια αγορά, την Ελληνική, σε ριζική μεταμόρφωση.
- Η συνολική αξία των συναλλαγών με κάρτες (Visa, Mastercard, κ.λπ.) έφτασε τα 119,5 δισ. ευρώ το 2025, με τον αριθμό των πληρωμών να εκτινάσσεται στα 2,7 δισεκατομμύρια συναλλαγές μέσα σε ένα χρόνο.
- Μέσα σε αυτό το τοπίο, το IRIS επιταχύνει: οι άμεσες μεταφορές χρημάτων αυξήθηκαν κατά +73% το 2025, ενώ οι συναλλαγές μέσω IRIS ενισχύθηκαν κατά +66% σε ετήσια βάση, με τις επιταγές να υποχωρούν ταυτόχρονα κατά 7%, επιβεβαιώνοντας ότι η στροφή στις άμεσες ψηφιακές πληρωμές δεν είναι τάση είναι μόνιμη αλλαγή.
Αλλά το μεγάλο βήμα είναι η ευρωπαϊκή ενσωμάτωση. Στο πλαίσιο της συμμαχίας EuroPA, η διαλειτουργικότητα μεταξύ των συστημάτων Bancomat (Ιταλία), Bizum (Ισπανία) και MB WAY/SIBS (Πορτογαλία) είναι πραγματικότητα από τον Μάρτιο του 2025, επιτρέποντας σε περισσότερους από 50 εκατομμύρια χρήστες να πραγματοποιούν άμεσες πληρωμές.
Η Blik (Πολωνία), το IRIS (Ελλάδα) και το Vipps MobilePay (Σκανδιναβία) έχουν ενταχθεί στην πρωτοβουλία.
Στις 2 Φεβρουαρίου 2026, το EPI (European Payments Initiative) και η EuroPA Alliance υπέγραψαν μνημόνιο συνεργασίας με ρητή αναφορά σε διασυνοριακές P2P πληρωμές εντός του 2026 , με συνδυασμένο αποτύπωμα περίπου 130 εκατομμυρίων χρηστών σε 13 χώρες.
Για τους Έλληνες οι αλλαγές είναι σημαντικές. Από φέτος το καλοκαίρι, οι Έλληνες θα πραγματοποιούν άμεσες πληρωμές IRIS και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και να δέχονται πληρωμές από το εξωτερικό.
Οι ταξιδιώτες θα πληρώνουν απευθείας από τον τραπεζικό τους λογαριασμό χωρίς επιπλέον χρεώσεις, ενώ οι ελληνικές επιχειρήσεις θα μπορούν να δέχονται άμεσες πληρωμές από ξένους τουρίστες χωρίς κάρτες και POS.
Ευρώπη και Cloud: Η Δύσκολη Μάχη
Οι ψηφιακές υποδομές δεν είναι μόνο ζήτημα πληρωμών. Στο πρώτο τρίμηνο του 2026, τρεις αμερικανικές εταιρείες, η Amazon Web Services, η Azure και η Google Cloud, ελέγχουν το 68% της παγκόσμιας αγοράς cloud.
- Η Ευρώπη εξακολουθεί να εξυπηρετείται κατά κύριο λόγο από αμερικανικές υποδομές, ακόμη και για τα πιο ευαίσθητα δεδομένα της.
Η Ευρώπη με μεγάλη καθυστέρηση, έχει απαντήσει με το πρόγραμμα Gaia-X, έναν ομοσπονδιακό χώρο δεδομένων βασισμένο σε ανοικτά πρότυπα.
Τι σημαίνει το ψηφιακό Ευρώ για την καθημερινότητα μας
Το αρχιτεκτονικό σχέδιο της ΕΚΤ για το ψηφιακό ευρώ προβλέπει ότι η Φρανκφούρτη θα εκδίδει το ψηφιακό ευρώ, οι τράπεζες και οι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών θα λειτουργούν ως διαμεσολαβητές.
- Μόνο πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών με άδεια λειτουργίας στην ΕΕ, θα επιτρέπεται να διανέμουν το ψηφιακό ευρώ.
Το κόστος της μετάβασης δεν είναι αμελητέο: οι επενδυτικές δαπάνες για τον τραπεζικό τομέα υπολογίζονται μεταξύ 4 και 6 δισεκατομμυρίων ευρώ.
- Όποιος ελέγχει το ψηφιακό πορτοφόλι, ελέγχει τη σχέση με τον πελάτη.
Για τις ελληνικές τράπεζες, που ήδη έχουν επενδύσει σε IRIS και στη διασύνδεσή του με το ευρωπαϊκό οικοσύστημα, το κεφάλαιο αυτό δεν ξεκινά από μηδέν.
Σήμερα, στη χώρα μας, μία στις 4 συναλλαγές πραγματοποιείται με κινητό ή smartwatch, χωρίς φυσική κάρτα, ενώ 9 στις 10 συναλλαγές σε φυσικά καταστήματα ήταν ανέπαφες. Tα ποσοστά αυτά είναι υψηλότερα από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο. Ο Έλληνας καταναλωτής έχει ήδη υιοθετήσει τις ψηφιακές πληρωμές με ρυθμό που ξαφνιάζει. Τώρα έρχεται η ευρωπαϊκή υποδομή να υποστηρίξει αυτή τη συμπεριφορά.
Το ψηφιακό ευρώ θα αλλάξει την καθημερινότητα μας. Θα μειωθούν οι κρυφές επιβαρύνσεις. Οι άμεσες πληρωμές μέσω IRIS και ψηφιακού ευρώ δεν θα φέρουν το interchange fee που μεταφέρεται τελικά στις τιμές των προϊόντων.
Για τις τουριστικές επιχειρήσεις το όφελος είναι άμεσο αφού οι ξένοι τουρίστες θα πληρώνουν κατευθείαν από τον λογαριασμό τους χωρίς κάρτες και χωρίς POS με μικρότερο το κόστος λειτουργίας.
Η ελληνική σύνδεση με το EuroPA δίνει στους 5 εκατομμύρια χρήστες του IRIS πρόσβαση σε 100 εκατομμύρια και πλέον Ευρωπαίους, χωρίς επιπλέον χρεώσεις μετατροπής.
Η μεγάλη εικόνα | Κυριαρχία ή Εξάρτηση
Η πραγματική διακύβευση δεν είναι τεχνολογική. Είναι γεωπολιτική. Η Ευρώπη χρειάζεται την ψηφιακή της αυτονομία, έχει ανάγκη για ασφαλείς και κυρίαρχες επικοινωνίες.
Στη Λευκωσία χθες, ο πρόεδρος Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η αστάθεια στη Μέση Ανατολή και οι πιέσεις στον Κόλπο του Ορμούζ καθιστούν αναγκαία «τη στρατηγική κατεύθυνση και την πολιτική ωριμότητα» ακριβώς τις ίδιες ιδιότητες που απαιτεί και η ψηφιακή κυριαρχία.
Το ψηφιακό ευρώ, το IRIS, το EuroPA, το Gaia-X δεν είναι μεμονωμένα σχέδια
Είναι κομμάτια ενός πάζλ που η Ευρώπη χτίζει αποφασιστικά για να αποκτήσει υποδομές που θα της επιτρέψουν να αποφασίζει η ίδια πώς κινείται το χρήμα της, πού αποθηκεύονται τα δεδομένα της, ποιοι ορίζουν τους κανόνες της ψηφιακής οικονομίας.
