Όλο και περισσότεροι Αμερικανοί και άλλοι πολίτες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης υιοθετούν το λεγόμενο «Schengen Shuffle», μια πρακτική συνεχούς μετακίνησης μεταξύ χωρών εντός και εκτός της Ζώνης Σένγκεν ώστε να παραμένουν νόμιμα στην Ευρώπη χωρίς μακροχρόνια άδεια παραμονής.
Όπως αναφέρει η Carole Rosenblat, το «Schengen Shuffle» βασίζεται στον κανόνα της Ζώνης Σένγκεν που επιτρέπει στους πολίτες πολλών χωρών, μεταξύ αυτών και των ΗΠΑ, να παραμένουν έως 90 ημέρες ανά περίοδο 180 ημερών στις χώρες της Σένγκεν.
Το μοντέλο αυτό έχει εξελιχθεί σε ολόκληρη «κουλτούρα» για συνταξιούχους, digital nomads, expats και ταξιδιώτες που επιθυμούν να ζουν μεγάλο μέρος του χρόνου στην Ευρώπη χωρίς να αποκτούν πλήρη φορολογική ή μόνιμη κατοικία.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι Αμερικανοί Κριστίνα και Έρικ Σβέντεμαν, οι οποίοι ζουν περίπου τον μισό χρόνο στην Ιταλία και τον υπόλοιπο μετακινούνται διαρκώς εκτός Σένγκεν για να μην υπερβαίνουν τα χρονικά όρια παραμονής.
Το 2025, αφού επέστρεψαν για λίγους μήνες στην Ιταλία, πέρασαν τους επόμενους τρεις μήνες ταξιδεύοντας σε Αγγλία, Μαυροβούνιο, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Σερβία, Τουρκία, Ιορδανία και Κύπρο πριν επιστρέψουν ξανά στην Ιταλία.
Το ζευγάρι είχε μετακομίσει στην Ιταλία το 2022 από τη Φλόριντα με elective residency visas, που προορίζονται για άτομα τα οποία δεν εργάζονται και επιθυμούν μακροχρόνια διαμονή στη χώρα. Ωστόσο, μετά από δύο χρόνια επέλεξαν να μην ανανεώσουν την άδεια παραμονής τους.
Όπως αναφέρει η Κριστίνα Σβέντεμαν, συνειδητοποίησαν ότι επιθυμούσαν να συνεχίσουν να ταξιδεύουν μεγάλο μέρος του χρόνου, παρότι εξακολουθούν να περνούν περίπου 170 ημέρες ετησίως στην Ιταλία.
Η Ζώνη Σένγκεν δημιουργήθηκε το 1985 και σήμερα περιλαμβάνει 29 χώρες, επιτρέποντας ελεύθερη μετακίνηση μεταξύ των κρατών-μελών χωρίς συνοριακούς ελέγχους ή σφραγίδες διαβατηρίων.
Ο κανόνας «90/180» δεν απαιτεί οι 90 ημέρες να είναι συνεχόμενες, ωστόσο απαιτεί ιδιαίτερα προσεκτικό υπολογισμό, καθώς οι αρχές εξετάζουν οποιαδήποτε κυλιόμενη περίοδο 180 ημερών ώστε να διαπιστώσουν αν κάποιος έχει υπερβεί το επιτρεπόμενο όριο.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η υπέρβαση των χρονικών ορίων μπορεί να οδηγήσει σε πρόστιμα χιλιάδων δολαρίων και απαγόρευση εισόδου έως και για πέντε χρόνια.
Το σύστημα αναμένεται να γίνει ακόμη πιο αυστηρό με την πλήρη εφαρμογή του Entry/Exit System (EES) και του ETIAS, που θα αντικαταστήσουν σταδιακά τις σφραγίδες διαβατηρίων με πλήρως ηλεκτρονική καταγραφή εισόδου και εξόδου.
Το «shuffle» χρησιμοποιείται τόσο από άτομα που επιθυμούν απλώς να ταξιδεύουν συνεχώς όσο και από ανθρώπους που δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν μόνιμη άδεια παραμονής.
Οι Αμερικανοί Έμιλι Γουίλσον και Κρις Προυντόμ, μαζί με τον σκύλο τους, έχουν περάσει τον τελευταίο χρόνο σε Ισπανία, Τουρκία, Αυστρία, Αγγλία, Ταϊλάνδη, Πορτογαλία και Καλιφόρνια.
Όπως αναφέρουν, εξέτασαν το ενδεχόμενο πορτογαλικής visa τύπου D7, όμως θεώρησαν ότι η γραφειοκρατία και οι περιορισμοί ταξιδιών εκτός χώρας ήταν υπερβολικοί.
Η Γουίλσον σημειώνει ότι μέσω YouTube και Facebook groups ανακάλυψαν το μοντέλο του Schengen Shuffle, το οποίο τους επιτρέπει να εξερευνούν τον κόσμο πιο αργά και ευέλικτα.
Γύρω από αυτή την τάση έχουν δημιουργηθεί πλέον ολόκληρες online κοινότητες. Η Σίντι Βίλχελμ, που έκανε Schengen Shuffle για τρία χρόνια πριν εξασφαλίσει άδεια παραμονής στη Γαλλία, δημιούργησε το Facebook group «Schengen Shuffle Expats», το οποίο αριθμεί σχεδόν 7.000 μέλη.
Υπάρχουν επίσης ομάδες όπως τα «Schengen Shuffle Sisters» και «Schengen Shuffle Rentals», όπου τα μέλη ανταλλάσσουν πληροφορίες για visas, ενοικιάσεις κατοικιών και πρακτικές συμβουλές.
Οι ταξιδιώτες χρησιμοποιούν πλατφόρμες όπως Airbnb, Idealista, εξειδικευμένες Facebook ομάδες, house-sitting sites και co-working communities για να βρίσκουν προσωρινή στέγη.
Ιδιαίτερη πρόκληση αποτελεί και η κοινωνική ζωή λόγω των συνεχών μετακινήσεων.
Η Γουίλσον αναφέρει ότι η πραγματική κοινωνική δικτύωση γίνεται συνήθως μέσω WhatsApp, Telegram ή Meetup groups αφού κάποιος φτάσει σε έναν προορισμό.
Παράλληλα, πολλοί επιλέγουν συνειδητά «nomad hotspots» όπως τα Σαράντα στην Αλβανία ή το Τσιάνγκ Μάι στην Ταϊλάνδη, όπου υπάρχει έντονη κοινότητα ψηφιακών νομάδων και ταξιδιωτών.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ιδιαίτερα σημαντική είναι και η ακριβής παρακολούθηση των ημερών παραμονής, καθώς ακόμη και οι ημέρες μετακίνησης υπολογίζονται ως πλήρεις ημέρες και στις δύο χώρες.
Για παράδειγμα, όταν κάποιος ταξιδεύει από χώρα Σένγκεν προς τη Σερβία, η ημέρα ταξιδιού μετρά τόσο ως ημέρα στη Ζώνη Σένγκεν όσο και ως ημέρα στη Σερβία, η οποία επίσης εφαρμόζει όριο παραμονής 90 ημερών για πολλούς ξένους επισκέπτες.
Για τον υπολογισμό των ημερών, αρκετοί χρησιμοποιούν εφαρμογές όπως τα Schengen Calculator 90/180 και Schengen Simple ή ιστοσελίδες όπως το Visa-Calculator.
