Η παγκόσμια κόπωση γύρω από το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής και το αυξανόμενο κόστος της πράσινης μετάβασης διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον για τη βιωσιμότητα, όπως τόνισε ο Alasdair Ross, συντάκτης προβλέψεων της ετήσιας έκδοσης The Economist – The World Ahead 2026 και πρόεδρος σχετικού συνεδρίου.
Όπως επισήμανε, οι έρευνες δείχνουν μειωμένη διάθεση των πολιτών να πληρώνουν περισσότερο για περιβαλλοντική βελτίωση, ενώ το ζήτημα του κλίματος έχει υποχωρήσει στις παγκόσμιες προτεραιότητες. Στο Ηνωμένο Βασίλειο καταγράφεται κάμψη στις επενδύσεις σε ΑΠΕ, αν και οι πωλήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων αυξάνονται, φθάνοντας πλέον το 10% των συνολικών πωλήσεων. Ο Ross υπογράμμισε ότι η μετάβαση είναι πια κυρίως ζήτημα γεωπολιτικής ισχύος, με την Κίνα να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή, καθώς το 2023 η καθαρή ενέργεια αντιπροσώπευε το 9% του ΑΕΠ της.
«Η παρουσία του Τραμπ είναι ένδειξη πως η βιωσιμότητα βρίσκεται υπό πίεση – τη στιγμή που είναι πιο αναγκαία από ποτέ», υπογράμμισε ο Ανδρέας Παπανδρέου, Καθηγητής του ΕΚΠΑ και Συμπρόεδρος του UN Sustainable Development Solutions Network Greece. Αναφερόμενος σε έναν κόσμο που δοκιμάζεται από πολλαπλές κρίσεις και γεωπολιτικές αναταράξεις, σημείωσε ότι η συναίνεση για το κλίμα εμφανίζει ρωγμές και τα περιβαλλοντικά πρότυπα αμφισβητούνται. Για τη Μεσόγειο υπενθύμισε ότι το περασμένο έτος καταγράφηκαν οι υψηλότερες θερμοκρασίες της ιστορίας, ενώ παρά τις επενδύσεις στις ΑΠΕ που αναμένεται να φτάσουν τα 3,3 δισ. δολάρια, «τα προβλήματα παραμένουν και απαιτούν ρεαλισμό». «Η βιωσιμότητα πρέπει να γίνει δεξιότητα», σημείωσε, καλώντας σε συνεργασίες και σε δράση με ιδεώδη.
Η Σόφη Δασκαλάκη-Μυτιληναίου, Πρόεδρος του UN Global Compact Network Greece, υπογράμμισε ότι η αμφισβήτηση της βιωσιμότητας και οι πολιτικές αναταράξεις δεν μειώνουν τη σημασία της υπεύθυνης δράσης. Αναφέρθηκε στις αλλαγές πολιτικής στις ΗΠΑ που δημιουργούν αβεβαιότητες, αλλά όχι ανατροπές. «Η μετάβαση σε ένα βιώσιμο μέλλον απαιτεί ηγεσία που θα συνδυάζει κράτος, κοινωνία και επιχειρήσεις», είπε. Σύμφωνα με την έρευνα CEO Study 2025, το 88% των διευθυνόντων συμβούλων θεωρεί ότι η βιωσιμότητα δημιουργεί σήμερα μεγαλύτερη αξία από ό,τι πριν από πέντε χρόνια.
Για την Αλεξάνδρα Πάλλη, Πρόεδρο του CSR Hellas, το πιο κρίσιμο ερώτημα για την επόμενη δεκαετία είναι η χρηματοδότηση της πράσινης μετάβασης. «Η βιωσιμότητα είναι η νέα ανταγωνιστικότητα», τόνισε, επισημαίνοντας ότι οδηγεί την καινοτομία, ενισχύει την εμπιστοσύνη και καθορίζει τους κανόνες της επόμενης ημέρας. Κάλεσε σε συνεργασία, διαφάνεια και εκπαίδευση, τονίζοντας την ανάγκη για εθνική στρατηγική που θα συνδέει την πράσινη ανάπτυξη με την κοινωνική συνοχή.
Η πρώην Πρώτη Κυρία της Ουκρανίας, Kateryna Yushchenko, μίλησε με έντονο προσωπικό τόνο: «Για την Ουκρανία, η βιωσιμότητα δεν είναι πια τεχνοκρατικός στόχος αλλά ζήτημα επιβίωσης». Περιέγραψε την καταστροφή από τον πόλεμο, με κορυφαίο παράδειγμα την ανατίναξη του φράγματος της Καχόβκα, αλλά τόνισε ότι η χώρα συνεχίζει να ευθυγραμμίζεται με την Πράσινη Συμφωνία της ΕΕ. «Η Ουκρανία είναι η πράσινη ευκαιρία της Ευρώπης», είπε, σημειώνοντας ότι «η νίκη μας θα κάνει την Ευρώπη πιο καθαρή και πιο βιώσιμη».
Ο Csaba Kőrösi, πρώην Πρόεδρος της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, έθεσε το ερώτημα πώς θα συνυπάρξουν διαφορετικά οικονομικά και τεχνολογικά μοντέλα. «Ο 21ος αιώνας θα καθοριστεί από το ποιος θα κυριαρχήσει στις τεχνολογίες της μετάβασης», είπε, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη διαθέτει προοδευτικούς κανονισμούς αλλά χάνει ανταγωνιστικότητα, ενώ οι ΗΠΑ επενδύουν στην καινοτομία και η Κίνα καταλαμβάνει τον ηγετικό χώρο.
Ο Volkan Bozkır, πρώην Πρόεδρος της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και Υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Τουρκίας, μίλησε για το «πράσινο παράδοξο» της Ευρώπης: πώς θα διατηρήσει ηγεσία στη βιωσιμότητα χωρίς να υπονομεύσει την οικονομική ισχύ της. Αναφέρθηκε στις δυνατότητες της κυκλικής οικονομίας να δημιουργήσει εκατομμύρια θέσεις εργασίας και να προσφέρει εξαγωγικό πλεονέκτημα.
Ο Sir Partha Dasgupta, Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, τόνισε ότι το ΑΕΠ είναι «λανθασμένο νόμισμα» για την αποτίμηση της ευημερίας. «Η ευημερία των γενεών αυξάνεται μόνο όταν αυξάνεται ο περιεκτικός πλούτος», είπε, καλώντας σε αλλαγή του τρόπου αξιολόγησης της οικονομικής επιτυχίας.
«Δεν θα πρέπει να διανοηθούμε καν στην Ευρώπη να αλλάξουμε πορεία», σημείωσε ο Δημήτρης Παπαλεξόπουλος, Πρόεδρος του Ομίλου ΤΙΤΑΝ, αλλά τόνισε ότι απαιτείται διόρθωση των σχεδιαστικών αστοχιών της μετάβασης, όπως το ενεργειακό κόστος, η ανταγωνιστικότητα και οι υπερβολικά πρόωρες επενδύσεις σε τεχνολογίες. Για την Ελλάδα υπογράμμισε ότι, παρά το μικρό της μερίδιο στις εκπομπές, θα πληγεί σοβαρά και πρέπει να επενδύσει περισσότερο στην κλιματική προσαρμογή.
Ο Μιχάλης Στασινόπουλος, εκτελεστικό μέλος ΔΣ της Viohalco, κάλεσε την Ευρώπη «να αφήσει την ηττοπάθεια και να στρωθεί στη δουλειά». Υπογράμμισε τη σημασία της κυκλικότητας για τη στρατηγική αυτονομία και αναφέρθηκε στον «εμπορικό πόλεμο» με την Κίνα, η οποία, όπως είπε, ασκεί επιθετική πολιτική με χαμηλούς μισθούς και επιδοτήσεις.
«Ποιος θα πληρώσει τη μετάβαση; Είναι μια συζήτηση που δεν έγινε», τόνισε ο Παύλος Μυλωνάς, Διευθύνων Σύμβουλος της Εθνικής Τράπεζας. Σημείωσε ότι η Ευρώπη δεν έχει τον δημοσιονομικό χώρο να επιδοτήσει πλήρως την πράσινη μετάβαση και χρειάζεται σταθερό θεσμικό πλαίσιο και μείωση γραφειοκρατίας. Παράλληλα, εκτίμησε ότι οι ευρωπαϊκές τράπεζες θα παραμείνουν προσηλωμένες στους στόχους net zero, εφόσον εξασφαλιστούν προβλέψιμες χρηματοροές.
