Η Ελλάδα, λόγω της εντυπωσιακής διείσδυσης του συστήματος IRIS, είναι σήμερα μία από τις χώρες της Ευρωζώνης με τον υψηλότερο βαθμό υιοθέτησης των άμεσων πληρωμών. Ένα 100% ελληνικό σύστημα πληρωμών, δείχνει το δρόμο για το πώς η Ευρώπη μπορεί να αποκτήσει στρατηγική αυτονομία και στις υπηρεσίες πληρωμών και στη χρηματοοικονομική τεχνολογία – το λεγόμενο fintech. Το διπλασιασμό του ορίου συναλλαγών στα 1.000 ευρώ την ημέρα έως το τέλος Ιουνίου προανήγγειλαν ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης και ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης από το βήμα του 9ου συνεδρίου 360 Payments της ΔΙΑΣ.
Ειδικότερα, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, στο 9ο Συνέδριο Payments 360, σημειώνοντας ότι οι άμεσες πληρωμές είναι σήμερα το 25% του συνόλου, ξεκάθαρα πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, όπου οι άμεσες πληρωμές αντιπροσωπεύουν το 20,9% ανέφερε : «Συνήθως λέμε ότι η Ελλάδα υστερεί σε θέματα που σχετίζονται με τις νέες τεχνολογίες. Στις άμεσες πληρωμές η Ελλάδα είναι πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και αυτό είναι μια επιτυχία για την οποία όλοι πρέπει να είμαστε υπερήφανοι», πρόσθεσε.
«Δύο περίπου χρόνια πριν, όταν βρέθηκα στη θέση του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, η κατάσταση που συνάντησα ήταν πολύ διαφορετική», τόνισε ο κ. Χατζηδάκης. «Από τη μία πλευρά, υπήρχε έντονη κριτική προς τις τράπεζες για το ύψος των προμηθειών που επέβαλλαν στις κάθε είδους συναλλαγές και άλλες υπηρεσίες τους. Μια κριτική που έφτανε και στο ότι οι τράπεζες ‘’τρώνε τα χρήματα του κόσμου’’. Από την άλλη πλευρά, η ΔΙΑΣ είχε αναπτύξει το IRIS που έδινε τη δυνατότητα για μεταφορές χρημάτων έως 500 ευρώ ανά ημέρα, χωρίς καμία προμήθεια – ή με ελάχιστο κόστος για τις επιχειρήσεις. Το οποίο, όμως, βρισκόταν σε νηπιακό στάδιο ανάπτυξης».
Τα μέτρα που ελήφθησαν τότε για την ενθάρρυνση της χρήσης του συστήματος και την υποχρέωση των επαγγελματιών να δέχονται πληρωμές μέσω IRIS από φυσικά πρόσωπα οδήγησαν γρήγορα σε εντυπωσιακά αποτελέσματα: σύμφωνα με τα απολογιστικά στοιχεία για το 2024, το IRIS χρησιμοποιείται από 3,8 εκατομμύρια πολίτες και 565 χιλιάδες εγγεγραμμένους επαγγελματίες. Παράλληλα οι συναλλαγές IRIS μεταξύ φυσικών προσώπων αυξήθηκαν κατά 142,4% σε σχέση με το 2023, και οι πληρωμές προς ελεύθερους επαγγελματίες κατά 844%! Ενώ η υπηρεσία IRIS Commerce έχει πλέον 8 χιλιάδες εγγεγραμμένα e-shops, και διπλασίασε τον όγκο της, φθάνοντας τα 7,3 εκατ. συναλλαγές.
Ο κ. Χατζηδάκης υπογράμμισε ιδιαίτερα δύο στοιχεία:
- Το 65% των χρηστών της υπηρεσίας πληρωμών IRIS ανήκουν στην ηλικιακή ομάδα 18-35 ετών. «Μια ξεκάθαρη ψήφος εμπιστοσύνης από τη νέα γενιά προς το IRIS και τη δυνατότητα που παρέχει για άμεσες πληρωμές χωρίς καμία επιβάρυνση», ανέφερε.
2.Οι πληρωμές μέσω του IRIS προς τους ελεύθερους επαγγελματίες δεκαπλασιάστηκαν μεταξύ 2023 και 2024, ενώ μεταξύ του πρώτου πεντάμηνου του 2024 και αυτού του 2025 πενταπλασιάστηκαν.
Πρόσθεσε ότι τα βήματα που ακολουθούν είναι η επέκταση του συστήματος στο σύνολο των επιχειρήσεων έως τις 31 Οκτωβρίου 2025 και ο διπλασιασμός του ανώτατου ορίου συναλλαγών μέσω IRIS, από τα 500 στα 1.000 ευρώ την ημέρα, που πρόκειται να υλοποιηθεί έως το τέλος Ιουνίου.
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης ανέφερε ότι η προώθηση του συστήματος IRIS είναι μόνο ένα μέρος της στρατηγικής που εφαρμόζει η Κυβέρνηση για ένα χρηματοοικονομικό σύστημα χωρίς αποκλεισμούς. Η στρατηγική αυτή περιλαμβάνει τις εξής τέσσερις παρεμβάσεις που υλοποιήθηκαν από το 2023 έως σήμερα:
- Διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με τα POS για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και την προώθηση της φορολογικής συμμόρφωσης.«Ένα εγχείρημα που προχωρήσαμε με επιμονή, ενώ ελάχιστοι πίστευαν ότι θα έχει θετική κατάληξη. Η προώθηση των διασυνδέσεων, μαζί με τη μεγαλύτερη διείσδυση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και την εφαρμογή του My Data, συνέβαλαν σε επιπλέον φορολογικά έσοδα της τάξεως των 2 δισ. ευρώ χωρίς αύξηση των φορολογικών συντελεστών».
- Δυνατότητα παροχής και από μη-τραπεζικά ιδρύματα στεγαστικών δανείων αρχικά και επιχειρηματικών δανείων στη συνέχεια, ώστε να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός και να προσφέρονται περισσότερες επιλογές σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
- Μείωση ή κατάργηση από τις αρχές του 2025 έξι βασικών τραπεζικών προμηθειών για καθημερινές συναλλαγές όπως η πληρωμή λογαριασμών και οφειλών, η ανάληψημετρητών σε δημοτικές ενότητες όπου υπάρχει ΑΤΜ μόνο ενός τραπεζικού ιδρύματος, η φόρτιση έως 100 ευρώ προπληρωμένων καρτών, το ανώτατο όριο χρέωσης 0,5 ευρώ για αποστολή και λήψη χρημάτων για ποσά έως 5.000 ευρώ ημερησίως.
- Δόθηκε η δυνατότητα οι πολίτες να ενημερώνονται και να συγκρίνουν επιτόκια και προμήθειες, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τον ανταγωνισμό. Λειτουργεί ήδη, γι’ αυτό το λόγο, ειδική ιστοσελίδα στην Τράπεζα της Ελλάδος.
«Βρισκόμαστε σήμερα, κατέληξε ο κ. Χατζηδάκης, σε ένα νέο, πολύ διαφορετικό τοπίο. Με συναλλαγές πιο απλές, πιο σύγχρονες, πιο γρήγορες και πιο ασφαλείς. Όμως οι προκλήσεις εξακολουθούν να υφίστανται. Οι τεχνολογίες τρέχουν. Η οικονομία μεταλλάσσεται. Το τραπεζικό σύστημα βρίσκεται μπροστά σε νέες προτεραιότητες. Πρέπει να είμαστε έτοιμοι, λοιπόν, συνεχώς για νέες προσαρμογές. Και επειδή γνωρίζω τη ΔΙΑΣ Α.Ε, θεωρώ βέβαιο πως το σημερινό συνέδριο θα συμβάλει ουσιαστικά σε αυτή την πορεία, φέρνοντας στο προσκήνιο νέες ιδέες, νέες λύσεις, νέες προτάσεις χρήσιμες για την οικονομία και την κοινωνία».
Όπως ανακοίνωσε ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, με συμφωνία μεταξύ των τραπεζών και της ΔΙΑΣ, διπλασιάζονται ως το τέλος του έτους τα δύο διακριτά όρια μεταφορών πίστωσης ανάμεσα σε φυσικά πρόσωπα (P2P) και προς πληρωμή ελεύθερων επαγγελματικών και ατομικών επιχειρήσεων (P2Β).
«Πιστεύουμε βαθιά στο συγκεκριμένο project, το ενισχύουμε και το στηρίζουμε ακόμη περαιτέρω» δήλωσε ο κ. Πιερρακάκης. Και διευκρίνισε: «Μέχρι τέλος του έτους τα όρια διπλασιάζονται σε 1.000 ευρώ για P2P συναλλαγές και 1.000 ευρώ για P2B συναλλαγές. Με ένα μηνιαίο αθροιστικό όριο, το οποίο ανέρχεται στο ποσό των 5.000 ευρώ, για μεταφορές μεταξύ φυσικών προσώπων. Για τις εμπορικές συναλλαγές διατηρείται το καθεστώς χωρίς όρια».
Ο Υπουργός χαρακτήρισε το σύστημα άμεσων πληρωμών IRIS της ΔΙΑΣ «εθνικό πρωταθλητή» και υπενθύμισε ότι οι συναλλαγές ανάμεσα στα φυσικά πρόσωπα είναι δωρεάν και οι συναλλαγές προς τις ατομικές επιχειρήσεις και τους ελεύθερους επαγγελματίες, με πολύ μικρή χρέωση.
Συμπλήρωσε, επίσης, πως από 1η Νοεμβρίου καθίσταται υποχρεωτική η ενσωμάτωση του IRIS Payments στα POS μέσω της χρήσης QR Code, ενώ στο νέο Τελωνειακό Κώδικα «πρόκειται να υπάρχει και ένα πλαίσιο συνεπειών για όσους δεν θα υλοποιήσουν το IRIS στα POS, αυτονόητα ακριβώς επειδή όταν λέμε ότι κάτι θα ισχύσει από την 1η Νοεμβρίου, θα πρέπει να ισχύσει καθολικά».
Ο κ. Πιερρακάκης τόνισε, επίσης, ότι σύντομα το ελληνικό σύστημα πληρωμών IRIS θα ενταχθεί στην ευρωπαϊκή πρωτοβουλία Eurοpa Project. «Μια πρωτοβουλία 10 χωρών που εντάσσουν τα δικά τους IRIS και τις δικές τους εθνικές πλατφόρμες σε μια ενιαία πλατφόρμα και με την προσθήκη των Ελλήνων χρηστών, όπου εκεί θα περάσει τα 100 εκατομμύρια χρήστες, θα πάει περίπου στα 105 εκατομμύρια χρήστες», τόνισε.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Πιερρακάκης στην ανάγκη κυριαρχίας της Ευρώπης στον χώρο των πληρωμών και μίλησε για το ψηφιακό ευρώ, «ένα από τα θέματα που μας απασχολούν ειδικά αυτή την περίοδο, μαζί με το διεθνές εμπόριο και τους δασμούς».
Σχετικά με την διείσδυση του IRIS στην καθημερινότητα των πολιτών και των επιχειρήσεων, ο Υπουργός τόνισε πως «το IRIS Payments είναι πάρα πολύ απλό στη χρήση του. Είναι πολύ εύκολο να τον ενεργοποιήσεις και να το χρησιμοποιήσεις. Χρειάζεσαι μόνο τον αριθμό του κινητού τηλεφώνου του παραλήπτη. Έχει υψηλό βαθμό χρήσης καθώς έχει ήδη 3,8 εκατομμύρια εγγεγραμμένους χρήστες (P2P) ενώ αναμένεται να ξεπεράσουν τα 4 εκατ. χρήστες το επόμενο διάστημα. Παράλληλα, στο IRIS είναι εγγεγραμμένοι πάνω από 565.000 εγγεγραμμένοι επαγγελματίες (P2Β). Η μεταφορά γίνεται άμεσα και δωρεάν μεταξύ φυσικών προσώπων, ενώ υπάρχουν μικρές χρεώσεις για ελεύθερους επαγγελματίες όταν αυτοί δέχονται πληρωμές. Είναι επίσης εξαιρετικά ασφαλές, αφού οι συναλλαγές πραγματοποιούνται στο ασφαλές περιβάλλον του Mobile banking των τραπεζών και με τη χρήση βιομετρικών δεδομένων», τόνισε χαρακτηριστικά.
Για τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την μείωση της φοροδιαφυγής
Αναλυτική αναφορά έκανε ο Υπουργός στην σύνδεση του ψηφιακού μετασχηματισμού της χώρας- στον πυρήνα του οποίου βρίσκονται και οι ψηφιακές πληρωμές- με την μείωση της φοροδιαφυγής και της παραοικονομίας. Συγκεκριμένα ανέφερε: «Έχουμε κατακτήσει κυρίως δύο πράγματα. Το πρώτο είναι οι μεγάλες δημοσιονομικές κατακτήσεις της χώρας. Το δεύτερο είναι ο ψηφιακός μετασχηματισμός του κράτους. Δηλαδή, το γεγονός ότι μια χώρα που θεωρείται γραφειοκρατική κατάφερε να ψηφιοποιήσει 2.000 υπηρεσίες. Μέσα από τον ψηφιακό μετασχηματισμό καταφέραμε να πιάσουμε ένα κομμάτι της φοροδιαφυγής και να μειώσουμε σημαντικά την παραοικονομία. Ειδικά για την παραοικονομία, τα χρόνια της οικονομικής κρίσης θεωρούσαμε ότι είναι κάπου στο 35% με 40% του ΑΕΠ. Το τελευταίο δελτίο του ΔΝΤ την τοποθετούσε στο 16% και αυτό είναι τρία χρόνια παλαιότερο από το σήμερα. Σήμερα ενδεχομένως να έχουμε φτάσει και σε μονοψήφιο. Αυτό δεν πάει να πει ότι δεν έχουμε ακόμη πάρα πολλά πράγματα, τα οποία πρέπει να κατακτήσουμε σε σχέση με τη φοροδιαφυγή ή με την μείωση του λεγόμενου κενού ΦΠΑ. Σημαίνει όμως ότι κάτι γίνεται σωστά. Και οι ψηφιακές πληρωμές έχουν καταφέρει αυτό να το κάνουν. Είναι, αν θέλετε, ο πυρήνας αυτού του μετασχηματισμού. Και, υπό αυτήν την έννοια, πιστεύουμε πάρα πολύ στην διείσδυσή τους στην οικονομία συνολικά», τόνισε χαρακτηριστικά.
Ενδεικτικά της συνεισφοράς των ηλεκτρονικών πληρωμών στην μείωση της φοροδιαφυγής είναι τα στοιχεία της ΑΑΔΕ.
Όπως τόνισε ο υπουργός, η αύξηση των ηλεκτρονικών πληρωμών κατά 7,5 δισ. ευρώ το 2024 μεταφράστηκε σε μείωση της χρήσης μετρητών κατά 5,79 δισ. ευρώ, στην πλειονότητα των κλάδων του τριτογενούς τομέα. Χάρη στον υψηλότερο ρυθμό αύξησης των ηλεκτρονικών πληρωμών, η αντικατάσταση ποσού 5,79 δισ. μετρητών με πληρωμές μέσω καρτών του 2024, φαίνεται ότι συνεισφέρει επιπλέον 388 εκατ. ευρώ έσοδα ΦΠΑ. «Άρα αποδεικνύεται από τα στοιχεία βεβαίωσης ΦΠΑ του 2024 ότι η πλήρης λειτουργία της διασύνδεσης POS ταμειακών μηχανών για το σύνολο των προβλεπόμενων υπόχρεων, συνέβαλε ουσιαστικά στη διεύρυνση της φορολογητέας βάσης», ανέφερε σχετικά.
