Ο Ντετέκτιβ προτρέπει “Κλείστε τα ξενοδοχεία να σωθεί ο τόπος”, o Μπακαλόγατος, η ALPHA BANK και ο Ψάλτης, η Τουρκία “βράζει” και κάποιοι ζηλεύουν, η περιστρεφόμενη πόρτα διευθυντών, οι εκλογές της σιωπής, ο Ευτύχης “καθοδηγεί”, ο Όμιλος Μήτση σηκώνει τον πήχη, η Angelina δεν θα ’ρθει και ο τζάμπας πέθανε

“Κλείστε τα ξενοδοχεία να σωθεί ο τόπος”

Καλά πήγαινε το Καλοκαίρι – με τις συνήθεις παλινωδίες της κυβέρνησης, τη γνωστή γραφειοκρατική δυσανεξία στην έννοια “Τουρισμός”, την περικοπή των χρηματοδοτήσεων, τις παρεμβάσεις του υπουργείου Ανάπτυξης που μοιάζουν να γράφτηκαν σε mood «δεν αγαπάμε πολύ τα ξενοδοχεία» – και ήρθε κι ο «ηγέτης της υπευθυνότητας» να ρίξει τη βόμβα. Σε κατ’ ιδίαν συνομιλίες – πάντα έτσι ξεκινούν τα καλά ανέκδοτα – αρχηγός κόμματος που έχει κυβερνήσει τη χώρα επί δεκαετίες, με μακρά παράδοση στο μοίρασμα επιδοτήσεων, χαρακτήρισε τους ξενοδόχους μοναχοφάηδες. Ναι, αυτούς που κρατούν την Περιφέρεια ζωντανή, που εργοδοτούν εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους, που επενδύουν ακόμα και χωρίς στήριξη.

Και συνέχισε: “Έχουν πάρει όλα τα κονδύλια”, είπε. Λες και τα ΕΣΠΑ ήταν προσωπικά savings account που τα εξαργυρώνει όποιος φτιάξει infinity pool. Λες και δεν υπήρξαν δεκαετίες όπου επιδοτήσεις, αναπτυξιακοί, leader και πράσινα άλογα έγιναν πάρτι για δήθεν αναπτύξεις άλλου τύπου και πολυτελή αυτοκίνητα σε κορφοβούνια…

Προφανώς επειδή τα τελευταία 20 χρόνια τόλμησαν να χτίσουν, να επενδύσουν, να δανειστούν, να ρισκάρουν, να προσλάβουν κόσμο και να φέρουν εκατομμύρια τουρίστες στη χώρα. Πράγματα δηλαδή πρωτόγνωρα για όσους έμαθαν να βλέπουν την επιχειρηματικότητα σαν παραφωνία στην κανονικότητα της επιδότησης.

Αλλά δεν έμεινε εκεί. Με βλέμμα στραμμένο στο 2040, ζήτησε να σταματήσει «η ενίσχυση του τουρισμού». Ό,τι πιο ποιητικό έχει ακουστεί από το ’81. Προφανώς γιατί, όπως όλοι ξέρουμε, ο Τουρισμός δεν γεννά ανάπτυξη, δουλειές και εισόδημα ― γεννά ενοχλήσεις: κίνηση, επενδυτές, κέρδη. Και αυτά είναι ασυγχώρητα. Και πρόσθεσε για να μην μείνει καμία αμφιβολία, να απαγορευτεί η δημιουργία νέων κλινών. Να παγώσει η επέκταση του ξενοδοχειακού δυναμικού. Γιατί; Επειδή, προφανώς, η Ελλάδα έχει ήδη αρκετό Τουρισμό. Να τον κόψουμε λίγο. Μην κακομάθει. Όπως λέμε “αρκετά φάγατε”, τώρα και “αρκετά αναπτυχθήκατε”.

Μέσα σε όλα αυτά, η κυβέρνηση κρατά το ρόλο του… αμήχανου στατιστικού παρατηρητή. Κόβει τη στήριξη στον Τουρισμό από παντού – από προγράμματα ενίσχυσης, από επιδοτήσεις, από ΕΣΠΑ, από τουριστικές υποδομές. Ετοιμάζεται να φέρει νέα χωροταξικά, να κλείσει το μάτι στους “οικολόγους του φραπέ” και να βάλει το μαχαίρι ακόμα πιο βαθιά στην αγορά.

Και την ίδια στιγμή, από τα αριστερά της, η “υπεύθυνη αντιπολίτευση” φωνάζει ότι πρέπει να μπει φρένο στις μονάδες, στις κλίνες, στα σχέδια. Κατά προτίμηση και στους ίδιους τους τουρίστες. Διότι δεν μπορεί, κάπου πρέπει να ξεκουραστούν και οι επενδυτές – ει δυνατόν, σε δομές φιλοξενίας ΜΚΟ, όχι πεντάστερα.

Πώς το είπε ένας παλιός; «Ελλάδα: η μόνη χώρα που όταν πετυχαίνεις, σου λένε να το κόψεις γιατί φαίνεσαι πολύ».

Φανταζόμαστε το εθνικό σχέδιο που ετοιμάζεται κάπου στα υπόγεια των think tanks:

– Κατάργηση των νέων τουριστικών αδειών

– Ειδικός φόρος “εμπορικής επιτυχίας” για ξενοδοχεία άνω των 80% πληροτήτων

– Υποχρεωτική ανακαίνιση με οικοδομικές άδειες του 1962

– Αντικίνητρα για προσλήψεις, ώστε να μην προκληθεί «ανισορροπία στην αγορά εργασίας»

– Κοινωνική κλήρωση για την ενοικίαση δωματίων με αλγόριθμο ισότητας

Αυτά όλα, υπό το φως ενός ιδεολογικού αυτισμού που βλέπει τον Τουρισμό σαν κάτι ενοχλητικό.

Όχι ως εθνική περιουσία.

Όχι ως σκληρό συνάλλαγμα.

Όχι ως κεντρικό πυλώνα που κράτησε τη χώρα όρθια μέσα σε κρίσεις και πανδημίες.

Αλλά ως μια αμαρτία.

Έναν ηδονισμό του ΑΕΠ. Μια υπερβολή που πρέπει να συνετιστεί.

Γιατί η Ελλάδα του μέλλοντος, κατά κάποιους, δεν θα έχει νέες επενδύσεις. Θα έχει μόνο “Δικαιοσύνη”. Και όλοι θα είναι φτωχοί εξίσου.

Καλά που δεν πρότειναν να μπουν οι ξενοδόχοι σε επιτροπή απολογίας, με ερωτήσεις του τύπου:

– Γιατί έχετε bookings ως τον Νοέμβριο;

– Ποιος σας είπε να βάλετε spa;

– Μήπως συμμετείχατε στο success story;

Ε, λοιπόν, συγγνώμη αν κάποιοι το χαλάνε το αφήγημα, αλλά αυτός ο τόπος δεν σώζεται με απαγορεύσεις, επιθέσεις και συνθηματολογικά copy-paste από δεκαετίες που θέλαμε να ξεχάσουμε. Ο Τουρισμός δεν είναι ούτε πρόβλημα, ούτε εμπόδιο. Είναι το μόνο που δουλεύει ακόμα στην Ελλάδα. Και μάλλον αυτό είναι που ενοχλεί περισσότερο!

Στις εκλογές να δούμε…

Ο Μπακαλόγατος, η ALPHA BANK και ο Ψάλτης!

Η Alpha Bank έχει αναπτύξει – και μπράβο της – ένα φιλόδοξο και στρατηγικό πρόγραμμα για τη στήριξη του ελληνικού τουρισμού. Χρηματοδοτεί επενδύσεις, κλείνει συμφωνίες, ανοίγει διαύλους με μεγάλους ξενοδοχειακούς ομίλους, και ο ίδιος ο διευθύνων σύμβουλος κ. Βασίλης Ψάλτης κάνει περιοδείες και συναντήσεις με τους πρωταγωνιστές της αγοράς. Ένα σοβαρό πλάνο. Ένα στοχευμένο αφήγημα. Και μάλιστα πρόσφατα “έκλεισε” μια πολύ μεγάλη δουλειά που ακόμη δεν μπορώ να αποκαλύψω, αλλά “πετάει”!

Και μετά… έρχεται η διαφήμιση. Η διαφήμιση που κάνει η τράπεζα για να την δουν οι επιχειρηματίες του Τουρισμού.

Που παίζει Ιούλιο μήνα, με 40 βαθμούς, Κυριακή μεσημέρι στον “Μπακαλόγατο”, ανάμεσα σε κουβάδες με χλωρίνη και τσίπουρα στο τραπέζι. Ένα σποτ που υποτίθεται ότι απευθύνεται σε επενδυτές, ξενοδόχους, επαγγελματίες του τουρισμού — αλλά το βλέπει η θεία Γιωργία από την Καλαμπάκα που έχει να μπει σε ξενοδοχείο από το ’97.

Πού είναι τα εξειδικευμένα μέσα; Πού είναι οι θεματικές εκδόσεις, οι κλαδικές πλατφόρμες, τα media που απευθύνονται πραγματικά σε decision makers; Πού είναι το timing; Το κοινό στόχος;

Αλλά βέβαια… αυτά θέλουν γνώση. Και η Διεύθυνση Επικοινωνίας της Τράπεζας είναι απασχολημένη να διακοπεύει στα stories.

Η καμπάνια για τον Τουρισμό θα μπορούσε να γίνει σημείο αναφοράς. Έγινε σημείο παρεξήγησης. Και το πρόβλημα δεν είναι η τράπεζα. Το πρόβλημα είναι οι άσχετοι που τρέχουν την επικοινωνία. Που θεωρούν ότι “προβολή είναι να σε δει πολύς κόσμος”.

Όχι ο σωστός.

Κι ενώ ο Ψάλτης συναντάει CEO’s και αναπτύσσει στρατηγική εξωστρέφειας, το μήνυμα της τράπεζας για τις τουριστικές επενδύσεις το μεταδίδει η τηλεόραση στο χωριό — δίπλα από το επεισόδιο που ο Μαυρογιαλούρος πίνει μπράντι.

Ο Τουρισμός δεν είναι γενική κατανάλωση. Είναι στοχευμένο οικοσύστημα. Θέλει τα σωστά κανάλια. Τα σωστά κοινά. Και τα σωστά πρόσωπα.

Αλλιώς, όσο και να δουλεύει ο Ψάλτης, θα τον προδίδει η ίδια του η τράπεζα.

Από το prime time στον …Μπακαλόγατο.

Η Τουρκία δίπλα βράζει – αλλά κάποιοι εδώ ονειρεύονται να την αντιγράψουν

Φέτος το Καλοκαίρι στη γειτονιά μας μυρίζει μπαρούτι. Όχι γεωπολιτικό – τουριστικό. Η Τουρκία, που μέχρι πέρυσι πουλούσε “ήλιο και θάλασσα” με τιμές προσφοράς, φέτος βλέπει τα ξενοδοχεία της να μισοαδειάζουν και τους Ευρωπαίους να γυρνούν την πλάτη. Πληρότητες σε ελεύθερη πτώση, αφίξεις μείον, και το μόνο που ανεβαίνει με συνέπεια είναι… οι τιμές. Στα ύψη. Φτάσαμε να μιλάμε για τουριστικό πληθωρισμό 42% — και λίρα να ‘χεις, παζάρι δεν κάνεις.

Η Τουρκία πνίγεται στον ίδιο της τον λογαριασμό. Και όχι, δεν φταίει κάποια διεθνής συνωμοσία. Φταίει η απλή αλήθεια ότι όταν κάνεις τον τουρισμό απλησίαστο, οι τουρίστες… πλησιάζουν αλλού. Κι έτσι βλέπεις resort στην Αλικαρνασσό με πληρότητα κάτω από 30%, μαγαζιά χωρίς κρατήσεις, και τουριστικά πακέτα που δεν φεύγουν ούτε με 1+1 δώρο. Εικόνα παρακμής. Και όλα αυτά, όχι επειδή δεν υπάρχει ζήτηση — αλλά επειδή έχει πεθάνει το value for money.

Κι ενώ αυτά συμβαίνουν απέναντι, εμείς εδώ έχουμε αρχίσει να φλερτάρουμε επικίνδυνα με παρόμοιες “ιδέες”. Ο τουρισμός μας είναι κακός, λένε μερικοί. Έχει μεγαλώσει πολύ. Είναι αχόρταγος. Πρέπει να του βάλουμε φρένο, πλαφόν, και… ταμπέλα “μην ενοχλείτε”. Κάποιοι ονειρεύονται απαγόρευση νέων κλινώνδωματίων, πάγωμα επενδύσεων, φραγμούς στην ανάπτυξη. Μην και μας χαλάσει η ισορροπία. Μην και πλουτίσουν οι λάθος άνθρωποι. Μην και πετύχει κάτι χωρίς την άδεια μας.

Αυτό που παθαίνει τώρα η Τουρκία είναι μάθημα. Όταν η ιδεοληψία και η ακρίβεια συναντούν τον τουρισμό, το αποτέλεσμα είναι μοιραίο. Η αγορά κάνει πίσω. Ο πελάτης φεύγει. Και το success story γίνεται obituary. Εμείς θέλουμε τουρισμό-στόχο ή τουρισμό-εχθρό; Θέλουμε να φέρνουμε κόσμο ή να του κόβουμε το δρόμο;

Γιατί αν συνεχίσουμε έτσι, σε λίγο θα βλέπουμε την Τουρκία και θα λέμε: «Κοίτα, ρε παιδί μου, πώς έπεσε τόσο γρήγορα… Να σου πω όμως, κάτι μου θυμίζει».

“Περιστρεφόμενη πόρτα διευθυντών»

Στον Τουρισμό η κινητικότητα είναι φυσιολογική. Οι αποχωρήσεις συμβαίνουν. Αλλά όταν φεύγει κι ο τελευταίος που είχε μείνει να κρατάει το τιμόνι, τότε δεν μιλάμε για φυσιολογική ροή — μιλάμε για εγκατάλειψη σκάφους.

Ο λόγος για γνωστό όμιλο νοικιασμένων ξενοδοχείων, με …οικογενειακή παράδοση στον κλάδο, ο οποίος βλέπει, για ακόμη μία φορά, τον γενικό διευθυντή της “ναυαρχίδας” του στην Αθήνα να φεύγει — και να μη γυρίζει πίσω ούτε για brunch. Ο 8ος (ή ο 88ος; ποιος μετράει πια;) αποχωρεί αθόρυβα, αλλά το ερώτημα είναι ηχηρό:

Τι ακριβώς συμβαίνει μέσα σε αυτά τα “υπό διαχείριση” ξενοδοχεία, και κανένας σοβαρός επαγγελματίας δεν αντέχει στο τιμόνι;

Κάποιοι λένε “χαμηλό μισθό, μεγάλες απαιτήσεις”. Άλλοι μιλούν για “παρεμβάσεις ιδιοκτητών”. Και μερικοί πιο τολμηροί το λένε καθαρά:

“Δεν διοικείς, διασώζεις εικόνα.” Αν προλάβεις.

Γιατί όταν οι διευθυντές αντιμετωπίζονται ως αναλώσιμοι, όταν οι στρατηγικές αλλάζουν με το mail της Δευτέρας, κι όταν το ξενοδοχείο λειτουργεί με λογική “κλείσε στόματα, όχι στόχους”, τότε το μόνο που μένει σταθερό είναι… η αστάθεια.

Και κάπως έτσι, εκεί που άλλοι χτίζουν ηγεσίες και κουλτούρα ομάδας, κάποιοι άλλοι χτίζουν τη φήμη του “ξενοδοχείου με το ρολόι στα στελέχη” — όλοι φεύγουν πριν την ώρα τους. Ή και νωρίτερα.

Μήπως να αρχίσει να χτυπάει καμπάνα και όχι κουδούνια στην υποδοχή;

“Οι εκλογές της σιωπής – και της αναζήτησης ηγεσίας”

Κάπου ανάμεσα σε αιτήματα για μειώσεις ΦΠΑ, σε αλληλογραφίες χωρίς απάντηση και σε υπουργούς που κοιτάζουν αλλού, έρχονται και οι εκλογές. Όχι οι εθνικές – αυτές κρίθηκαν. Οι τουριστικές. Και συγκεκριμένα, στο Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο Ελλάδος και στον ΣΕΤΕ. Δύο κορυφαίοι φορείς του ελληνικού τουρισμού, που θα έπρεπε να έχουν ήδη βάλει μπροστά τις μηχανές, να καταθέτουν όραμα, να συσπειρώνουν δυνάμεις. Αντί γι’ αυτό; Μισόλογα, αναβολές, μπερδέματα και… έρημη πλατεία.

Στο ΞΕΕ, η δυστοκία είναι εμφανής. Υποψηφιότητες δεν κατατίθενται εύκολα. Συμμαχίες δεν χτίζονται. Και πάνω απ’ όλα, δεν ακούγεται ούτε ψίθυρος. Και όλα αυτά την στιγμή που υπάρχουν ενδιαφερόμενοι…

Στον ΣΕΤΕ η κατάσταση είναι αντίστοιχα θολή. Το θρίλερ των ισορροπιών κρατάει καιρό, τα πρόσωπα εμφανίζονται διστακτικά, κι αν κάποιος τολμήσει να σηκώσει κεφάλι, τον προλαβαίνουν τα… παρασκήνια. Ποιος θα τολμήσει να δώσει πολιτικό βάρος στον φορέα; Ποιος θα μιλήσει ανοιχτά για τις παραλείψεις της Πολιτείας, για τα κουρεμένα κονδύλια, για τις “άδειες” διαβουλεύσεις;

Το υπουργείο Τουρισμού, ως μη όφειλε, έχει εμπλακεί κι αυτό – αν όχι με θεσμική παρέμβαση, σίγουρα με έντονη σκιά. Όμως όσο περισσότερο ανακατεύεται, τόσο λιγότερο λειτουργεί ο αυτοπροσδιορισμός του κλάδου. Γιατί το πρόβλημα δεν είναι αν οι εκλογές θα γίνουν και ποιοι θα είναι οι υποψήφιοι, αλλά ποιον τουρισμό θέλουμε για τα επόμενα πέντε χρόνια και ποιος θα τον εκπροσωπήσει σοβαρά.

Το πραγματικό διακύβευμα, όμως, είναι αλλού: η εκπροσώπηση. Γιατί όταν η Πολιτεία αντιμετωπίζει τον Τουρισμό σαν να πρόκειται για ενοχλητική μεταβλητή στο δημοσιονομικό ισοζύγιο, όταν κόβονται κονδύλια, όταν δεν υλοποιούνται στρατηγικά σχέδια, το μόνο ανάχωμα είναι η φωνή του κλάδου.

Και για να υπάρξει φωνή, πρέπει να υπάρξει ηγεσία.

Ο Τουρισμός σήμερα δεν έχει την πολυτέλεια της μετριότητας. Θέλει εκπροσώπους με τόλμη, πολιτικό ένστικτο και διεθνή ματιά. Θέλει ανθρώπους που δεν θα κοιτούν το γραφείο του -κάθε- υπουργού αλλά την ατζέντα της αγοράς. Ανθρώπους που δεν θα περιμένουν διορισμούς, αλλά θα διεκδικούν ρόλο.

Γιατί αν στις φετινές εκλογές το διακύβευμα είναι απλώς ποιος θα κρατήσει τη σφραγίδα, τότε χάσαμε τη μάχη πριν καν αρχίσει.

«Ο Ευτύχης δεν πετά απλώς. Καθοδηγεί!»

Σε μια Ελλάδα που συχνά παλεύει με τα αυτονόητα, που βολοδέρνει σε προχειρότητες, αναβολές και “θα”, υπάρχει μια σταθερά που επιβεβαιώνεται – ξανά και ξανά – σχεδόν ενοχλητικά ήσυχα: η AEGEAN. Και πίσω απ’ αυτήν, ο Ευτύχης Βασιλάκης. Ένας άνθρωπος που δεν διαχειρίζεται μια αεροπορική εταιρεία. Διοικεί ένα όραμα.

Μέσα σε λίγες μόνο εβδομάδες, η εταιρεία ανακοίνωσε:

✈️ νέο ομολογιακό ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, που υπερκαλύφθηκε χωρίς δράματα ή “μαξιλαράκια” — γιατί όταν υπάρχει εμπιστοσύνη, δεν χρειάζεται καμία επικοινωνιακή καταιγίδα·

✈️ συνεχείς παραλαβές ολοκαίνουργιων Airbus — αθόρυβα, μεθοδικά, με επένδυση σε σύγχρονο στόλο·

✈️ νέα βάση στο Ελ. Βενιζέλος, η οποία δεν είναι απλώς λειτουργική, αλλά σύγχρονη και στρατηγική, επενδύοντας εκεί που το ελληνικό κράτος παραδοσιακά αργεί, μαζί με το εκπαιδευτικό κέντρο·

✈️ και το μεγάλο επόμενο βήμα: ανοίγει τα φτερά της και προς την Ινδία — με πτήσεις που δεν έχουν μόνο γεωγραφικό βάθος, αλλά και οικονομικό και διπλωματικό συμβολισμό.

Η AEGEAN δεν είναι απλώς μια εταιρεία. Είναι ο λόγος που το αεροπορικό brand της Ελλάδας στέκει με αξιοπρέπεια στην Ευρώπη. Είναι ο πυλώνας που κράτησε όρθιο τον ελληνικό τουρισμό στις κρίσεις, από το 2010 μέχρι την πανδημία. Και συνεχίζει να επεκτείνεται, να ανανεώνεται, να ηγείται — χωρίς να γκρινιάζει, χωρίς να απαιτεί, χωρίς να εξαρτάται.

Ο Ευτύχης Βασιλάκης δεν είναι επικοινωνιακός παίκτης. Δεν επενδύει στη φανφάρα. Δεν κάνει δημόσιες σχέσεις, αλλά δημόσια δουλειά. Η φιγούρα του – χαμηλόφωνη, μετρημένη, με εκείνη την ήρεμη αυτοπεποίθηση που αποκτούν μόνο όσοι ξέρουν πολύ καλά τι κάνουν – είναι από τις λίγες που επιβάλλονται χωρίς να φωνάζουν. Και όταν μιλά – όπως θα κάνει τις επόμενες ημέρες στη συνέντευξη Τύπου – όλοι ξέρουν ότι κάτι σημαντικό θα ειπωθεί. Όχι γενικολογίες. Σχέδιο. Βήματα. Επόμενη πίστα.

Και την επόμενη πίστα θα την μάθουμε τις επόμενες ημέρες στην εκδήλωση στο NYNN του Αχιλλέα Κωνσταντακόπουλου, μέρος με έναν πολύ ενδιαφέροντα “συνειρμό”: Ευτύχης, Αχιλλέας, αεροδρόμιο, σταδιακή επαναλειτουργία του “The Ilisian” (πρώην “Hilton”).

Η AEGEAN είναι σήμερα η μόνη ελληνική εταιρεία του μεγέθους της που όχι μόνο επιβιώνει, αλλά και πρωταγωνιστεί. Δεν αναμένει από κρατική ενίσχυση, δεν γκρινιάζει για τη ζήτηση, δεν ψάχνει “ευκαιρίες” – τις δημιουργεί. Κι ενώ πολλοί στην Ελλάδα ελπίζουν να πετύχουν “παρά την πραγματικότητα”, ο Βασιλάκης πετυχαίνει επειδή την αλλάζει.

Το ότι η AEGEAN κοιτάζει προς την Ινδία, με νέους εμπορικούς και τουριστικούς ορίζοντες, δείχνει ξεκάθαρα ότι εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με μια κλασική ελληνική επιχείρηση. Έχουμε να κάνουμε με μια σύγχρονη ευρωπαϊκή εταιρεία που τυχαίνει να έχει έδρα στην Ελλάδα. Και ευτυχώς. Γιατί χρειάζεται και κάτι να λειτουργεί σωστά, για να θυμόμαστε πώς μοιάζει η κανονικότητα.

Μέσα σε μια χώρα που συχνά υπονομεύει τους πιο αποτελεσματικούς της ανθρώπους, ο Ευτύχης Βασιλάκης αποτελεί την εξαίρεση: επιχειρηματίας με στρατηγικό νου και αίσθηση εθνικής ευθύνης.

Είναι από αυτούς που δεν θέλουν να τους αποκαλείς «ηγέτες» — και γι’ αυτό είναι ακριβώς αυτό.

Μεγάλα παιχνίδια, μεγάλες επενδύσεις – ο Όμιλος Μήτση σηκώνει τον πήχη

Στην εποχή που τα μεγάλα λόγια πάνε περίπατο, υπάρχει ένα όνομα που σταθερά επιβεβαιώνει ότι επένδυση είναι κάτι παραπάνω από χρήμα: είναι όραμα, ρίσκο, και καθημερινή δουλειά στο πεδίο. Και αυτό το όνομα είναι Μήτσης. Αυτές τις μέρες, το story στη Ρόδο γίνεται “επεισοδιακό” — με δύο πολύ μεγάλες επενδύσεις να “τρέχουν”:

🏨 Το Grand Hotel της Ρόδου – επένδυση €80 εκατ.

Το Mitsis Grand Hotel, ένα ιστορικό ξενοδοχείο που αποτελεί σημείο αναφοράς στο νησί, υποβάλλεται σε ριζική ανακαίνιση ύψους €80 εκατ., ώστε να μετατραπεί σε πολυτελές, all-year resort με σουίτες, private residences, food hall, spa, γυμναστήριο και χώρους τέχνης – προγραμματισμένη για ολοκληρωθεί το 2026 . Το project αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο του συνολικού πλάνου €250 εκατ. που τρέχει ο Όμιλος μέχρι το 2028, περιλαμβάνοντας επίσης άλλες μονάδες σε Κρήτη, Κω και Αθήνα.

⛳ Golf Αφάντου – επένδυση €360‑400 εκατ.

Ένα άλλο μεγάλο στοίχημα είναι η εκ βάθρων αναμόρφωση του ιστορικού γηπέδου Γκολφ στην Αφάντου Ρόδου – συνολικής επένδυσης περίπου €360‑400 εκατ. €. Η περιβαλλοντική έγκριση  από την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου ανοίγει τον δρόμο για πλήρη αναβάθμιση: 18 οπές, νέα club house, τρία ξενοδοχεία, μαρίνα, εμπορικό κέντρο, tourist residences – όλα σχεδιασμένα να κάνουν τ’ Αφάντου διεθνές τουριστικό hub.

Ο Όμιλος Μήτση δεν βάζει απλώς μάρμαρα και πισίνες. Βάζει το ελληνικό τουριστικό μέλλον σε ισχυρή τροχιά.

• Το Grand Hotel ξαναγεννιέται, “μεταμορφωνόμενο” σε  ένα πολιτισμικό αποτύπωμα της Ρόδου στον 21ο αιώνα.
• Το Αφάντου Golf δεν είναι απλώς ένα γήπεδο: είναι αφύπνιση – 400.000.000 ευρώ επενδεδυμένα σε εμπειρία, υποδομές και ξενοδοχειακό τουρισμό ελίτ.
• Και η αναβάθμιση σε Κρήτη, Κω και Αθήνα δείχνει ότι δεν μιλάμε για isolated mega projects: μιλάμε για συστηματικό πλάνο επενδύσεων.

Ο Σταύρος Μήτσης δείχνει ότι έχει κληρονομήσει κάτι περισσότερο από hotels – έχει πάρει την πυξίδα για την ανάπτυξη. Σε ένα περιβάλλον όπου άλλοι περιμένουν κονδύλια, ο ίδιος σχεδιάζει, χρηματοδοτεί και καθιστά εφικτά όσα φάνταζαν μακριά: από €80 εκατ. για την αναγέννηση ενός ξενοδοχείου έως €400 εκατ. για την αναμόρφωση γηπέδου και υποδομών.

Αυτό δεν είναι απλώς επιχειρηματικό ρίσκο. Είναι χαρτί και όραμα για το ελληνικό τουριστικό brand. Και όταν η πραγματικότητα γίνεται πιλότος, τότε ξέρεις ότι ο όμιλος Μήτση δεν παλεύει απλώς, οδηγεί.

«Η Angelina δεν θα ’ρθει. Και ο τζάμπας πέθανε»

Κάτι κινείται στα e-mail μας, και δεν είναι η ενημέρωση. Είναι ο καταιγισμός από δελτία τύπου-μπάλες, πρόχειρα, άσχετα, μισογραμμένα, λες και τα έγραψε chatbot σε ώρα κατήφειας. Όλα συνοδευόμενα από ένα υπονοούμενο ύφος “δώσε χώρο, είναι σημαντικό”, μόνο που αυτό το “σημαντικό” είναι συνήθως το εξής:

Ένας ιδιοκτήτης που μέχρι χθες ήξερε τον τουρισμό μόνο από το booking του,

Ένας σεφ που έκανε ντεμπούτο με αβοκάντο στην άμμο,

Και μια εταιρεία δημοσίων σχέσεων που υπόσχεται ότι θα φέρει την Angelina Jolie να φάει χταποδάκι στην αυλή.

Και όλα αυτά, φυσικά, με μηδέν budget, αλλά μέγιστη απαίτηση. Γιατί στην Ελλάδα, το “να προβληθείς” θεωρείται δικαίωμα – όχι επένδυση. Κι όταν κάποιος τολμήσει να πει “έχει κόστος αυτό”, αντιμετωπίζεται ως προβληματικός. Α, και κάτι ακόμα: προτιμούν να πληρώνουν την PRάδικη που τους πουλάει φύκια για μεταξωτές κορδέλες, παρά το μέσο που τους διαβάζει ο κόσμος του τουρισμού.

Οι ίδιες εταιρείες δημοσίων σχέσεων αυτοβαφτίζονται “μεγάλες”, οι ιδιοκτήτες τους εμφανίζονται επαϊοντες περί τον Τουρισμό, αν και μέχρι πρόσφατα δεν ήξεραν και ίσως ακόμη δεν ξέρουν το all inclusive,  στέλνουν τα ίδια δελτία παντού με BCC (όταν θυμούνται να κρύψουν τις διευθύνσεις), και μόλις δεν τους παίξεις… διαμαρτύρονται. Δεν θέλουν δημοσιογράφους. Θέλουν delivery παραστάσεων.

Και κάπου εδώ, φίλοι του Τουρισμού, πρέπει να πούμε τα βασικά:

– Η παρουσία στα ΜΜΕ δεν είναι ελεημοσύνη.

– Η επαγγελματική προβολή θέλει περιεχόμενο, συνέπεια και επένδυση.

– Η εποχή του “στείλτο κι άμα το παίξουν” τελείωσε.

Αν νομίζετε ότι επειδή βάλατε τραπεζομάντιλο με φλοράλ μοτίβο στο εστιατόριο του ξενοδοχείου και σερβίρετε “σεβίτσε καλαμαράκι” δικαιούστε να σας γράψουν όλα τα τουριστικά media — καλύτερα κρατήστε το για το Instagram σας. Ή για ψοφοδεή τουριστικά μέσα που δεν έχουν περιεχόμενο και ψάχνουν…

Και κάτι τελευταίο: η Angelina δεν θα έρθει από τέτοια δελτία Τύπου και τέτοιο περιεχόμενο…

Φύκια για μεταξωτές κορδέλες έλεγε η γιαγιά μου!

«Όταν οι αφίξεις γίνονται άλλοθι»

Η Ελλάδα φέτος θα σπάσει κάθε ρεκόρ. Αεροπλάνα γεμάτα, πληρότητες στα ύψη, εισπράξεις που θα γράψουν τίτλους στα Δελτία Τύπου. Όλα τέλεια.

Μόνο που δεν είναι. Γιατί η επιτυχία κρύβει την αλήθεια.

– Τα απορρίμματα στους δρόμους.

– Οι εργαζόμενοι σε συνθήκες οριακές.

– Οι υποδομές σε φθορά.

– Τα νησιά να ζητούν “ανάσα” αντί για τουρίστες.

– Και οι τουρίστες… να μετρούν τα ευρώ.

Φέτος το ταμείο δεν γεμίζει όπως περίμεναν. Τα ξενοδοχεία πιέζονται, με τις κρατήσεις της τελευταίας στιγμής, τις προσφορές-ανάγκης, και τα έσοδα να γράφουν μείον, ενώ το κόστος (φαγητό, ενέργεια, εργαζόμενοι) τρέχει ανεξέλεγκτα. Οι επισκέπτες, φειδωλοί. Περισσότεροι, αλλά με λιγότερο διαθέσιμο εισόδημα. Οι λογαριασμοί τους δεν θυμίζουν καθόλου “καλούς πελάτες” — θυμίζουν survival mode.

Και μαζί με τα ξενοδοχεία, θα χάσει και το κράτος. Από ΦΠΑ, από φόρους, από ασφαλιστικές εισφορές, από τουριστική κατανάλωση. Ό,τι δεν ξοδεύεται, δεν επιστρέφει. Και το κράτος που πανηγυρίζει τις αφίξεις, θα βρεθεί το φθινόπωρο με ένα excel που δεν βγαίνει.

Αλλά κανένας σχεδιασμός για τουρισμό 12 μηνών. Καμία πρόβλεψη για επιμήκυνση περιόδου. Καμία μέριμνα για το ποιος πληρώνει το κόστος του μαζικού τουρισμού. Μόνο καμπάνιες, στατιστικά και “success story”.

Η Πολιτεία έχει καταντήσει να μετράει πόσοι ήρθαν — όχι πώς έφυγαν. Αν ξαναγύρισαν. Τι άφησαν. Πώς έζησαν τον τόπο. Αν τους υποδέχτηκε μια οργανωμένη χώρα ή ένα χαοτικό σκηνικό με ωράρια που δεν τηρούνται και υποδομές που τρίζουν.

Αυτός δεν είναι Τουρισμός. Είναι στρουθοκαμηλισμός. Μια κοινωνία που πανηγυρίζει το παρόν, ενώ της λείπει το αύριο.

Η Ελλάδα ζει ξανά το ετήσιο καλοκαιρινό της θαύμα. Τα νησιά βουλιάζουν, οι προορισμοί γεμίζουν, οι πληρότητες αγγίζουν τον θεό και οι αφίξεις χτυπάνε νούμερα που κάνουν τις καμπάνιες να χαμογελούν πλατιά. Και στο μεταξύ… το κράτος κάνει διακοπές.

Οι θεσμοί, οι αρμόδιοι φορείς, τα υπουργεία και οι Δήμοι λειτουργούν σε ρυθμό “βάλτε το mail μου στο auto reply”. Τα γραφεία κλιματίζονται, αλλά ο τουρισμός καίγεται — από πίεση, από έλλειψη υποδομών, από απόγνωση. Όλα δουλεύουν στο φουλ εκτός από τη στρατηγική. Αυτή είναι σε αναστολή, σαν δημόσιος υπάλληλος χωρίς αξιολόγηση.

Το μεγαλύτερο τουριστικό παράδοξο δεν είναι το “πως γεμίζουν τα ξενοδοχεία”. Είναι το “πώς εξαφανίζεται κάθε σοβαρότητα όταν γεμίσουν”. Όλοι φωνάζουν για over-tourism, για κορεσμό, για “χρέη” στην εμπειρία του ταξιδιώτη — αλλά κανείς δεν μιλάει για μετα-τουριστική πολιτική. Για το πώς θα αντέξει ο προορισμός και τον επόμενο Αύγουστο. Ή τον χειμώνα. Ή τη δεκαετία.

Έχουμε φτάσει στο σημείο να θεωρούμε στρατηγική… τον δεκαπενταύγουστο. Πληρότητα; ✔️. Δελτίο Τύπου; ✔️. Αφιέρωμα με drone; ✔️. Από εκεί και πέρα: σκουπίδια παντού, υποδομές που δεν αντέχουν, προσωπικό που λυγίζει, πολίτες που αγκομαχούν. Μόνο που όλα αυτά δεν γράφουν likes.

Οι τουρίστες συνεχίζουν να έρχονται, παρά το κράτος. Παρά τις αδυναμίες. Παρά την έλλειψη σοβαρής πολιτικής. Αν κάποια στιγμή σταματήσουν να έρχονται, τότε όλοι θα θυμηθούν ότι δεν υπάρχει εθνική στρατηγική για τον Τουρισμό. Ούτε για τα έσοδα. Ούτε για τις κρίσεις. Ούτε για τη βιωσιμότητα. Μόνο για τις κάμερες του Αυγούστου.

Κι όταν περάσει κι αυτό το Καλοκαίρι, θα μαζευτούν όλοι να “εξετάσουν τα δεδομένα”. Και να ξαναθυμηθούν τον Τουρισμό του χρόνου τέτοια εποχή.

Αν μέχρι τότε δεν έχει φύγει μόνο ο τουρίστας. Αλλά και η υπομονή μας.

Με τιμή

Ο ΝΤΕΤΕΚΤΙΒ των διαδρόμων

(*) Οι εικονογραφήσεις δημιουργήθηκαν με την βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης