-Από το εξώφυλλο του πρώτου τεύχους το 1995, στο επετειακό τεύχος του 2025. Ο CEO του Οµίλου Sani/Ikos και ιστορικό στέλεχος του κλάδου, καταγράφει µε οξυδέρκεια, εµβρίθεια και διορατικότητα την πορεία του ελληνικού Τουρισµού, χθες, σήµερα, αύριο, και παρουσιάζει το επενδυτικό πλάνο του Οµίλου σε Ελλάδα και εξωτερικό.
Το 1995, όταν κυκλοφόρησε το πρώτο τεύχος του περιοδικού Χρήµα & Τουρισµός, στο εξώφυλλό του βρισκόταν ένας νέος τότε επιχειρηµατίας και ξενοδόχος, µε όραµα και δυναµική παρουσία στον χώρο του Τουρισµού: ο Δρ. Ανδρέας Ανδρεάδης. Τριάντα χρόνια µετά, η ζωή κλείνει έναν συµβολικό κύκλο – και ο ίδιος «επιστρέφει», αυτή τη φορά ως ένας από τους πλέον επιδραστικούς ηγέτες του ελληνικού τουρισµού, CEO & co-Managing Partner του Οµίλου Sani/Ikos, πρώην πρόεδρος του ΣΕΤΕ, ιδρυτής του ΙΝΣΕΤΕ και της Marketing Greece και καθοριστική φωνή του κλάδου, µε µια συνέντευξη παρακαταθήκη για το αύριο του πιο βασικού τοµέα της ελληνικής Οικονοµίας.
Η συγκυρία δεν είναι απλώς ενδιαφέρουσα. Είναι συγκλονιστική. Ένας άνθρωπος που σφράγισε µε το έργο και τις παρεµβάσεις του την πορεία του ελληνικού τουρισµού, φιλοξενείται και πάλι στο εξώφυλλο του Χρήµα & Τουρισµός, για να µοιραστεί τον απολογισµό των τριών τελευταίων δεκαετιών, να υποδείξει τα διδάγµατα των κρίσεων και να αναδείξει το όραµά του για το αύριο.
Μια µαρτυρία υψηλής αξίας – ανθρώπινη, θεσµική και στρατηγική.
Ο Δρ. Ανδρέας Ανδρεάδης µε εµβρίθεια και διορατικότητα, προσφέρει ένα σπάνιο αφήγηµα: από τις κρίσεις του παρελθόντος και τις στρατηγικές νίκες, µέχρι την αυτοκριτική του παρόντος και την προοπτική ενός βιώσιµου µέλλοντος.
Η συνέντευξη
Η συνέντευξη του Δρ. Ανδρέα Ανδρεάδη στον Κωνσταντίνο Στ. Δεριζιώτη, έχει ως ακολούθως:
-Κε Ανδρεάδη, µε αφορµή τη συµπλήρωση 30 χρόνων του περιοδικού Χρήµα & Τουρισµός, θα θέλατε να µας προσδιορίσετε τις σηµαντικότερες στιγµές της πορείας του ελληνικού τουρισµού για την εν λόγω περίοδο;
-Με αφορµή την επετειακή αυτή έκδοση του X&T και τις θερµές µου ευχές για τα 30 χρόνια του, θα επιχειρήσω µια σύντοµη αναδροµή στην πορεία του ελληνικού τουρισµού τις τελευταίες τρεις δεκαετίες. Στόχος µου είναι αφενός να υπενθυµίσω και αφετέρου να επισηµάνω τα διδάγµατα που µας προσέφερε αυτή η πορεία, µε τις νίκες, τους θριάµβους της, αλλά και τις αποτυχίες της. Ελπίζω ότι αυτή η ανασκόπηση θα βοηθήσει την Πολιτεία και τον τουριστικό κόσµο να αναγνωρίσουν τις σωστές επιλογές και πρακτικές, να διδαχθούν από τα λάθη και να σχεδιάσουν µια έξυπνη και συνεκτική στρατηγική για το µέλλον.
Θεωρώ το 2010 ως ορόσηµο, καθώς ήταν η χρονιά της κρίσης που αναδιαµόρφωσε τον τουριστικό χάρτη της χώρας. Για πολλά χρόνια πριν ο ελληνικός τουρισµός στηριζόταν κυρίως στην απαράµιλλη φυσική οµορφιά, το ανταγωνιστικό κόστος και το µοναδικό DNA της ελληνικής φιλοξενίας. Ωστόσο, αυτή η ανάπτυξη του µαζικού µοντέλου έγινε χωρίς ουσιαστικό χωροταξικό σχεδιασµό και µε περιορισµένες υποδοµές, όπως αεροδρόµια και εθνικό αεροµεταφορέα. Η εικόνα της χώρας και των περιοχών µας ήταν σχεδόν ανύπαρκτη σε επίπεδο marketing και branding, µε αποτέλεσµα η τουριστική ανάπτυξη να στηρίζεται σε µεγάλους και µικρούς Tour Operators που χρηµατοδότησαν την ανάπτυξη καταλυµάτων, χωρίς ιδιαίτερες απαιτήσεις ποιότητας. Αυτό είχε ως αποτέλεσµα πολλές περιοχές να βρεθούν υπό πίεση, ενώ οι επενδύσεις σε ποιοτικές υποδοµές παρέµειναν περιορισµένες. Ωστόσο, τέθηκαν οι βάσεις για µια σηµαντική αλλαγή: άνοιξε ένας νέος κύκλος επενδύσεων µε τη λειτουργία ξενοδοχειακών µονάδων 4 και 5 αστέρων και αναδείχθηκε η ανάγκη για διαφοροποίηση και οργανωµένη προσέγγιση στον κλάδο.
Μπαίνοντας στη δεύτερη 15ετία της αναδροµής µου, θα έλεγα πως η κρίση του 2010 λειτούργησε ως ισχυρός σεισµός που αφύπνισε και ένωσε όλους τους φορείς του τουρισµού. Μέσα από τη δυσκολία, γεννήθηκε µια απρόσµενη ενότητα µε κοινό όραµα και αποστολή. Η ανάγκη για επιβίωση οδήγησε σε καλύτερη οργάνωση, συλλογική δουλειά και στρατηγική σκέψη. Ο ΣΕΤΕ, σε συνεργασία µε το ΞΕΕ, την ΠΟΞ και άλλους εθνικούς φορείς, δηµιούργησε την Marketing Greece και το ΙΝΣΕΤΕ, θεµελιώνοντας τους βασικούς πυλώνες συνεννόησης και δράσης του ιδιωτικού τοµέα. Παράλληλα, η κατανόηση των κυβερνήσεων και των δανειστών, ότι ο τουρισµός ήταν ο µόνος τοµέας που µπορούσε να οδηγήσει τη χώρα εκτός µνηµονίων, βοήθησε στην εκπόνηση του πρώτου σχεδίου ανάπτυξης της χώρας, «Greece 10 Years Ahead», καθώς και σε σηµαντικές νοµοθετικές ρυθµίσεις. Το δίδαγµα εκείνης της δεκαετίας είναι ότι όταν η ανάγκη επιβίωσής µας ενώνει, µπορούµε να µεγαλουργήσουµε.
«Η νέα γενιά έχει το όραμα και τη βούληση να οδηγήσει τον κλάδο σε ένα βιώσιμο μέλλον»
-Ποια ήταν τα αποτελέσµατα αυτής της ενότητας και της στρατηγικής προσέγγισης;
-Η Ελλάδα κατάφερε να εισχωρήσει στις µεγάλες παγκόσµιες τουριστικές δυνάµεις, ως ένα από τα κορυφαία πέντε παγκόσµια τουριστικά brand. Τα αποτελέσµατα µιλούν µόνα τους. Οι διεθνείς αφίξεις, την περίοδο 2010-2019, κατέγραψαν αύξηση κατά 127% φθάνοντας από 15 εκατ. το 2010 σε 34 εκατ. το 2019. Παράλληλα, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις σηµείωσαν αύξηση κατά 89%, από 9,6 δισ. ευρώ το 2010 σε 18,2 δισ. ευρώ το 2019. Στον αντίποδα, για το διάστηµα 2010-2019, υπό το βάρος της κρίσης άλλοι σηµαντικοί κλάδοι της ελληνικής οικονοµίας συρρικνώθηκαν.
-Πώς επηρέασε η πανδηµία την πορεία του ελληνικού τουρισµού;
-Η εκδήλωση της πανδηµίας αποτέλεσε µία ακόµη µεγάλη ανάγκη επιβίωσης που µας έφερε ξανά κοντά. Η κυβέρνηση, συνεργαζόµενη µε τον ΣΕΤΕ και τον ιδιωτικό τοµέα, άνοιξε τη χώρα γρήγορα και µε ασφάλεια, στηρίζοντας εργαζόµενους και επιχειρήσεις. Το 2022, η Ελλάδα πέτυχε έσοδα που ισοδυναµούσαν, σχεδόν, µε αυτά του 2019, κατατάσσοντας τη χώρα πρώτη στην Ευρώπη. Δεύτερο δίδαγµα: η ανάγκη επιβίωσης µας έκανε να επιδείξουµε εξαιρετικά αντανακλαστικά.
-Μετά την πανδηµία διατηρήθηκε αυτό το κλίµα;
-Όταν οι κρίσεις υποχώρησαν, το όραµα για το µέλλον ατόνησε. Ήρθε o εφησυχασµός. Ο τουρισµός µπήκε ξανά σε «αυτόµατο πιλότο». Ξεχάσαµε τι µας έφερε τις νίκες και τους θριάµβους. Ξεχάσαµε την ανάγκη για σχέδιο και ενότητα.
Φυσικά, κανείς δεν αρνείται ότι ο τουρισµός δηµιουργεί παρενέργειες, όπως η ραγδαία ανάπτυξη των βραχυχρόνιων µισθώσεων Airbnb και η ανεπάρκεια υποδοµών. Ωστόσο, η πολιτεία και το πολιτικό σύστηµα δεν µπορούν να ανταποκριθούν επαρκώς χωρίς σχέδιο. Η τοπική αυτοδιοίκηση συχνά δεν διαθέτει τους απαραίτητους πόρους για ουσιαστικούς σχεδιασµούς.
«Όταν η ανάγκη επιβίωσης μας ενώνει, μπορούμε να μεγαλουργήσουμε»
Ο τουριστικός κλάδος έχει επίσης ευθύνες. Ο θεσµικός του λόγος πρέπει να ανακτήσει την επιρροή του, και οι επιχειρηµατίες να αγκαλιάσουν τη συνεργασία και τις ξένες επενδύσεις. Η συµµετοχή επενδυτών δεν είναι απειλητική, αλλά συνεργατική, προσφέροντας τεχνογνωσία και πρόσβαση σε αγορές. Οι συνενώσεις ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα και είναι απαραίτητες για την εξέλιξη των µικροµεσαίων επιχειρήσεων.
-Μπορούµε να είµαστε αισιόδοξοι για το µέλλον;
-Nαι, είµαι αισιόδοξος. Η νέα γενιά επιχειρηµατιών κατανοεί -ευτυχώς-τις ανάγκες της εποχής: επενδύει στην εκπαίδευση, αγκαλιάζει την τεχνολογία και αναζητά συνεργασίες. Με τα κατάλληλα εργαλεία, µπορεί να αναδιαµορφώσει τον ελληνικό τουρισµό µε καινοτοµία και βιωσιµότητα. Για να γίνει αυτό πραγµατικότητα, χρειάζεται ένας ξεκάθαρος και βιώσιµος σχεδιασµός που θα σέβεται το περιβάλλον και τις τοπικές κοινωνίες.
Η νέα γενιά έχει το όραµα και τη βούληση να οδηγήσει τον κλάδο σε ένα πιο οργανωµένο και βιώσιµο µέλλον. Αρκεί η Πολιτεία και ο τουριστικός κόσµος να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων. Όλοι µαζί, ενωµένοι, µπορούµε να το πετύχουµε.
«Η συμμετοχή επενδυτών δεν είναι απειλή, αλλά ευκαιρία συνεργασίας και τεχνογνωσίας»
-Ποια είναι τα σχέδια του Οµίλου Sani/Ikos για το µέλλον; Ποιες είναι οι νέες σας επενδύσεις; Και ποιος ο ρόλος της βιωσιµότητας στον στρατηγικό σας σχεδιασµό;
-Ο Όµιλος Sani/Ikos προχωρά στην υλοποίηση ενός πενταετούς επενδυτικού πλάνου άνω του 1 δισ. Ευρώ σε Ελλάδα και τη Μεσόγειο, µε στόχο την σταδιακή επέκταση του χαρτοφυλακίου και την συνεχή αναβάθµιση των υποδοµών, µε έµφαση στη βιώσιµη και ποιοτική φιλοξενία.
Στην Κρήτη, το Ikos Kissamos βρίσκεται ήδη σε φάση υλοποίησης, µε προγραµµατισµένη λειτουργία την άνοιξη του 2026. Πρόκειται για τη µεγαλύτερη επένδυση στην περιοχή, ύψους 150 εκατ. ευρώ, η οποία συνδυάζει την παραδοσιακή αρχιτεκτονική µε τη σύγχρονη πολυτέλεια. Το νέο ξενοδοχείο 420 δωµατίων µε 600 µέτρα παραλιακό µέτωπο αναµένεται να προσφέρει πάνω από 700 άµεσες και έµµεσες θέσεις εργασίας, ενισχύοντας σηµαντικά την τοπική οικονοµία. Ήδη, µόλις έναν µήνα από το άνοιγµα των κρατήσεων, το νέο resort έχει αγγίξει 30% πληρότητα για την πρώτη του σεζόν, επιβεβαιώνοντας την ισχυρή του δυναµική στην αγορά.
«Ξεχάσαμε τι μας έφερε τους θριάμβους: ενότητα, σχέδιο και στρατηγική»
Στη Χαλκιδική, η ανάπτυξη του Ikos Kassandra – του πρώτου grand Ikos µετά την εξαγορά των ξενοδοχείων Athos Palace, Pallini Beach και Theophano Imperial στην Κασσάνδρα Χαλκιδικής – µε προγραµµατισµένη έναρξη λειτουργίας την άνοιξη του 2029 και η εκτεταµένη αναβάθµιση του Sani Resort, ενισχύουν περαιτέρω τη στρατηγική παρουσία του Οµίλου στη Βόρεια Ελλάδα.
Στο εξωτερικό, οι νέες µονάδες Ikos Marbella στην Ισπανία και Ikos Cortesia στην Πορτογαλία θα συνεχίσουν να εξάγουν ελληνική φιλοξενία και να ενδυναµώνουν το διεθνές αποτύπωµα του brand Ikos, το οποίο φέτος συµπληρώνει 10 χρόνια παρουσίας. Στην Ισπανία, η αποδοχή της αγοράς ήταν άµεση και ουσιαστική, µε τον δείκτη ADR (µέση ηµερήσια τιµή δωµατίου) να υπερβαίνει κατά περίπου 30% εκείνον των αντίστοιχων ελληνικών µονάδων.
Κοινός παρονοµαστής όλων των έργων είναι η δέσµευση στη βιωσιµότητα, µε αυστηρές περιβαλλοντικές προδιαγραφές (LEED και BREEAM), ανανεώσιµες πηγές ενέργειας, και συνεργασία µε τοπικές κοινωνίες και παραγωγούς. Ο Όµιλος Sani/Ikos συµβάλλει έµπρακτα στην αναβάθµιση του ελληνικού τουριστικού προϊόντος και στην ενίσχυση της τοπικής οικονοµίας δηµιουργώντας νέες θέσεις εργασίας, ενισχύοντας την τοπική επιχειρηµατικότητα και προάγοντας τον πολιτιστικό πλούτο προσελκύοντας ταξιδιώτες υψηλού εισοδηµατικού επιπέδου από όλο τον κόσµο.
Μέσα από τη µατιά του Δρ. Ανδρέα Ανδρεάδη, αναδεικνύεται µε ακρίβεια όχι µόνο η πορεία ενός από τους ισχυρότερους κλάδους της ελληνικής οικονοµίας, αλλά και η αναγκαιότητα σχεδιασµού για το αύριο. Η ανασκόπηση αυτή, όσο ωµά ρεαλιστική κι αν είναι, καταλήγει σε ένα σαφές µήνυµα ελπίδας: ότι η επόµενη γενιά – µε γνώση, τεχνολογία, συνεργασία και περιβαλλοντική συνείδηση – µπορεί να πετύχει ακόµα περισσότερα. Αρκεί να θυµηθούµε πως τίποτα δεν είναι αυτονόητο και πως η πρόοδος δεν είναι αποτέλεσµα τύχης, αλλά συντονισµένης προσπάθειας.
Δρ. Κύριε Ανδρεάδη, Ευχαριστούμε θερμά για την ουσιαστική ανάλυση και το αισιόδοξο μήνυμα που αποτελεί έμπνευση.